Тогтоол №3376·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Завхан аймгийн Яруу сумын ИТХ-ын 2023 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн "Орон нутгийн тусгай хэрэгцээнд авах тухай" А/44 дүгээр тогтоолоор тус сумын 3.252.7464 га газрыг тусгай хэрэгцээнд авсан. "Ц****" ХХК-ийн эзэмшлийн XV-020585 дугаартай ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийн талбай дээрх тусгай хэрэгцээний газартай давхацсан.
- **Нэхэмжлэгч**: Яруу сумын Засаг даргын эс үйлдэхүй хууль бус болохыг тогтоож, 2023, 2024 оны байгаль орчныг хамгаалах төлөвлөгөөг батлахыг даалгах, мөн ИТХ-ын А/44 дүгээр тогтоолыг хүчингүй болгуулах.
- **Хариуцагч**: ИТХ-ын А/44 дүгээр тогтоол нь хуульд заасан эрхийнхээ хүрээнд гарсан, хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох шийдвэр гарахын өмнө орон нутгийн тусгай хэрэгцээнд газрыг авсан тул нэхэмжлэгчийн эрх ашиг зөрчигдөөгүй.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-11-08, **Дугаар**: 118/ШШ2024/0061
- **Шийдвэр**: Засаг даргын эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоож, төлөвлөгөөг батлахыг даалгасан. ИТХ-ын А/44 дүгээр тогтоолыг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Ашигт малтмалын тухай хуулийн 38.1.3, 38.2, Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн 9.4, 9.8, Газрын тухай хуулийн 20.1.3.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2025-01-29, **Дугаар**: 221/МА2025/0074
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх ИТХ-ын А/44 дүгээр тогтоолыг хүчингүй болгуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн ИТХ-ын А/44 дүгээр тогтоолыг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон хэсгийг өөрчилж, нэхэмжлэгчийн тусгай зөвшөөрлийн талбайтай давхацсан хэсгийг хүчингүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.2.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2025-04-01, **Дугаар**: 001/ШХТ2025/0149
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Хурлын А/44 дүгээр тогтоол нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 59.1-д заасан "захиргааны хэм хэмжээний акт"-ын үндсэн шинжийг хангаагүй байна.
- Учир нь, уг тогтоол нь нийтлэг тохиолдлыг бус, нэг удаагийн тохиолдлыг зохицуулсан буюу сумын тодорхой багийн нутаг дэвсгэрт орших газрыг тусгай хэрэгцээнд авах зохицуулалтыг агуулсан.
- Энэ нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 37.7-д заасан "нийтлэг шинжээр тодорхойлогддог, эсхүл тодорхойлж болохуйц этгээдэд чиглэсэн, эсхүл эд юмсын нийтийн эрх зүйн байдлыг тодорхойлох, түүнийг ашиглахтай холбоотой захиргааны акт" гэж үзэхээр байна.
- Анхан шатны шүүх уг тогтоолыг захиргааны хэм хэмжээний акт гэж дүгнэсэн нь буруу, давж заалдах шатны шүүх энэ алдааг залруулалгүй, актын төрлийг зөв тодорхойлж, хууль зүйн дүгнэлт өгөөгүй нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.2-т заасан "шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх" шаардлагыг хангаагүй.
- Иймд анхан шатны шүүх нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1-д заасан нотлох баримт цуглуулах үүргийн дагуу маргаан бүхий актыг гаргахдаа захиргааны ерөнхий хуульд заасан шийдвэр гаргах ажиллагааны журмыг зөрчсөн эсэх, актын бодит болон эрх зүйн үндэслэл хууль ёсны эсэхэд дүгнэлт хийж хэргийг шийдвэрлэх шаардлагатай байна.
ХуульTech