Тогтоол №1061

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч өндөр насны тэтгэврийг шинэчлэн тогтоохыг Сэлэнгэ аймгийн Эрүүл мэнд, нийгмийн даатгалын хэлтэст даалгахыг хүссэн.

АНХАН ШАТ: Шүүх нэхэмжлэгчийн өндөр насны тэтгэврийг шинэчлэн тогтоохыг хариуцагчид даалгаж шийдвэрлэсэн. Үндэслэл нь Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 28.1 дэх хэсэг байв. Улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагчаас гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгохоор тогтоосон.

ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч давж заалдсан. Нэхэмжлэгчийн тэтгэврийг анх 2000-2005 оны 60 сарын цалин хөлсөөр тогтоосон тул Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 22.4 дэх хэсэг болон холбогдох журмын дагуу "ажил, мэргэжлийн жишиг цалин"-гаар шинэчлэн тогтоох боломжгүйг гомдолд дурдсан. Учир нь тухайн журам нь 1995 оноос өмнөх цалингийн баримтгүй тохиолдолд хамаардаг бөгөөд, анх бодит цалингаар тогтоогдсон тэтгэврийг жишиг цалингаар өөрчлөхгүй гэж заасан. Иргэний хэргийн шүүхээр тогтоолгосон цалин нь тэтгэвэр шинэчлэн тогтоох үндэслэл болохгүйг мөн тайлбарлаж, анхан шатны шийдвэрийг хүчингүй болгохыг хүссэн.

ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгчийн тэтгэврийг 2000-2005 оны дундаж цалин хөлснөөс тооцож тогтоосон нь Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 22.1.1-т нийцсэн гэж үзсэн. Уг хуульд 2015 онд нэмэгдсэн 22.4 дэх хэсэг болон түүнийг хэрэгжүүлсэн хамтарсан тушаалын журам нь 1995 оноос өмнөх хөдөлмөрийн хөлс архивын баримтаар нотлогдох боломжгүй үед "ажил, мэргэжлийн жишиг цалин" хэрэглэхээр зохицуулсан. Мөн журмын дагуу анх бодит хөдөлмөрийн хөлсөөр тогтоогдсон тэтгэврийг жишиг цалингаар өөрчлөн тогтоохгүй. Нэхэмжлэгчийн тэтгэвэр нь 2000-2005 оны цалингаар тогтоогдсон тул жишиг цалин хэрэглэх үндэслэлгүй байна. Иргэний хэргийн шүүхээр тогтоогдсон цалингийн хэмжээ нь Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 28 дугаар зүйлд заасан тэтгэврийг шинэчлэн тогтоох үндэслэл болохгүй. Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэж, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан тул хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41.1.1-ээр тэтгэвэр, тэтгэмжийн талаарх нэхэмжлэлийг хураамжаас чөлөөлдөг тул нэхэмжлэгчийн төлсөн хураамжийг буцаан олгох нь зүйтэй хэмээн шийдвэрлэсэн.