Тогтоол №9813

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Шүүгч, шүүхийн захиргааны ажилтнуудад орон сууцны дэмжлэг олгох тухай Шүүхийн Ерөнхий зөвлөлийн даргын тушаалыг хэрэгжүүлээгүй нь хууль бус болохыг тогтоож, тушаалд заасан мөнгийг гаргуулан олгохыг даалгах тухай нэхэмжлэл гаргажээ. Нэхэмжлэгчид нь тушаалд заасан мөнгө олгогдсон хэдий ч тэднийг тэтгэвэрт гарсан гэх шалтгаанаар олгоогүй, эсхүл санхүүгийн хүндрэлийг шалтаглан олгоогүй нь үндэслэлгүй хэмээн үзсэн. Хариуцагч нь Сангийн яамнаас төсвийн мөнгийг татаж авсан, улсын төсөвт орон сууцны дэмжлэгийн зардалд мөнгө тусгагдаагүй тул тушаалыг хэрэгжүүлэх боломжгүй байсан хэмээн тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүхийн Ерөнхий зөвлөлийн даргын орон сууцны дэмжлэг олгох тушаал нь хууль ёсны үндэслэлтэй, хүчин төгөлдөр акт боловч, тушаалыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай санхүүжилт нь улсын төсвийн бодлого, эдийн засгийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан төсөвт тусгагдаагүй болсон нь хариуцагчаас үл хамаарах нөхцөл байдал юм. Талууд эвлэрсэн боловч тушаалд заасан мөнгөний асуудлыг 2015 оны батлагдсан төсөвт багтаан санхүүжүүлэх талаар хичээж ажиллах үүрэг хүлээсэн бөгөөд энэ нь заавал мөнгө олгоно гэсэн баталгаа биш байсан. Мөн нэхэмжлэгч нар “бусад шүүгч нар мөнгө авсан” гэж маргасан боловч нотлох баримтаар тогтоогдоогүй. Иймд нэхэмжлэгч нарт тушаалд заасан мөнгийг олгохгүй байгаа нь хууль бус үйлдэл гэж үзэх боломжгүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах боломжгүй гэж дүгнэв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгчид Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн даргын орон сууцны дэмжлэг олгох тухай тушаалыг биелүүлээгүй, хууль бус эс үйлдэхүйг тогтоож, мөнгийг гаргуулан олгохыг шаарджээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчдийн шаардлагыг хангаж, Шүүхийн ерөнхий зөвлөлд орон сууцны дэмжлэгийн мөнгийг олгохыг даалгажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хамтран хариуцагч Сангийн яамны үйлдэл, хуулийн зүйл заалтыг тодорхой болгоогүй, мөн бусад хариуцагч нарт холбогдох дүгнэлт байхгүй зэргийг үндэслэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн, нотлох баримтыг бүрэн цуглуулаагүй, хамтран хариуцагч нарт холбогдох шаардлага, дүгнэлтийг тодорхойгүй орхигдуулсан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн гэж үзжээ. Эвлэрлийн гэрээг баталсан шүүгчийн захирамжийг биелүүлээгүй талаарх гомдлыг шийдвэр гүйцэтгэлийн журмаар шийдвэрлэх учиртай байсныг анхаарчээ. Санхүүжилтийг Шүүхийн ерөнхий зөвлөл биш Сангийн яам хийхээр үүрэг хүлээсэн, мөн шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт хуулийн зүйл, заалт баримтлаагүй зэрэг алдааг хэргийг дахин хэлэлцүүлэхдээ арилгах шаардлагатай гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн даргын орон сууцны дэмжлэг олгох тухай тушаалын дагуу заасан мөнгийг олгохгүй байгаа нь хууль бус болохыг тогтоолгож, мөнгийг олгохыг даалгах тухай нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, орон сууцны дэмжлэг олгохгүй байгаа нь хууль бус болохыг тогтоон, мөнгийг олгохыг Шүүхийн ерөнхий зөвлөлд даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны журмаар дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий гэж үзэж, нэхэмжлэгч нарын гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: 1. Захиргааны байгууллагын дотоод журам нь тодорхой этгээдийн хувьд шууд шаардах эрх үүсгэхгүй боловч, журмыг шударга бус хэрэгжүүлсэн тохиолдолд эрх зөрчигдсөн гэж үзвэл шууд бус байдлаар шаардах эрх үүсэж болно. 2. Хариуцагч нь орон сууцны дэмжлэг олгохоор шийдвэрлэсэн боловч санхүүжилт байхгүй гэсэн тайлбар хийсэн, харин Сангийн яам нь олгох боломжтой гэсэн тайлбар хийсэн. 3. Хариуцагч нь тодорхой зардлын ангиллаар мөнгөн хөрөнгө зарцуулсан нь тогтоогдож, уг хөрөнгийн зорилго, эрх зүйн үндэслэлийг тодруулах шаардлагатай. 4. Анхан шатны шүүх нь одоо шаардаж буй мөнгөн тусламжийг олгохыг даалгахдаа эвлэрлийн гэрээг баталсан шүүгчийн захирамжийг буруу үндэс болгосон. 5. Анхан шатны шүүх нь хамтран хариуцагчаар татагдсан этгээдүүдэд холбогдох шаардлагыг тодруулаагүй, шийдвэртээ ямар ч хуулийн заалт баримтлаагүй алдаа гаргасан. 6. Анхан шатны шүүх нь нэхэмжлэл гаргаагүй этгээдүүдийн нэрийн өмнөөс шийдвэр гаргасан мэт ойлгогдох байдлаар дүгнэлт хийсэн нь үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгчид Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн даргын орон сууцны дэмжлэгийг олгоогүйг хууль бус эс үйлдэл гэж үзэн, уг дэмжлэгийг олгохыг шаардсан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Орон сууцны дэмжлэгийн тушаал нь дотоод зохицуулалттай, нэхэмжлэгч нарт шууд эрх үүсгэхгүй, улсын төсөвт холбогдох зардалд мөнгө тусгагдаагүй гэж үзсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгчид өөрсдийн тайлбарыг үндэслэл болгон гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч Т.Б нь эвлэрлийн гэрээ, санхүүжилт, орон сууцны дэмжлэгийн журмыг буруу хэрэглэснийг, нэхэмжлэгч Н.Н нь орон сууцны дэмжлэгийг олгох тушаал хүчин төгөлдөр байгааг, мөн шилжилт хөдөлгөөний улмаас учирсан хохирлыг харгалзахгүй байсныг дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна. Орон сууцны дэмжлэгийг олгохоор баталсан тушаал байсан ч улсын төсөвт холбогдох зардалд мөнгө төсөвлөгдөөгүй тул Шүүхийн ерөнхий зөвлөл үүргээ биелүүлэлгүй хууль бус эс үйлдэл гаргасан гэж үзэх боломжгүй. Төсвийн шууд захирагч нь батлагдсан төсвийг зөвхөн зориулалтын дагуу зарцуулдаг. Нэхэмжлэгч нарын "нэг удаагийн тэтгэмж, урамшуулал"-ын багцаас мөнгө олгох боломжтой гэх маргаан үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн даргын тушаалаар орон сууцны дэмжлэг авах эрх үүсээд байсан боловч мөнгийг нь олгоогүй байсан шүүгч нар тус тус мөнгөө гаргуулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгч Т.Байгонак, Н.Нарантуяа нар нь Шүүхийн ерөнхий зөвлөлөөс 2014 оны тушаалаар олгохоор шийдвэрлэсэн 10,000,000 төгрөгийг олгохгүй байгаа нь хууль бус болохыг тогтоож, уг мөнгийг олгохыг даалгахыг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгчид нь 35 жил шүүхийн байгууллагад ажилласан бөгөөд орон сууцны дэмжлэг авах эрх нь тогтоогдсон. Шүүхийн ерөнхий зөвлөл нь санхүүгийн хүндрэл болон Сангийн яамнаас төсвийн хөрөнгө татсан гэх үндэслэлээр мөнгийг олгоогүй. Гэвч бусад ажилтан, албан хаагчдад олон төрлийн дэмжлэг, урамшуулал олгосон нь тогтоогдсон. Хариуцагч тал нь төсвийн зарцуулалт, зориулалтын хязгаарлалтыг дурдаж, хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэх зэргээр тайлбар хийсэн.