Увс аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын даргыг сонгох санал хураалт — сонгогчдын эрх зөрчигдсөн, санал хураалт хууль бусаар зохион байгуулагдсан. Багийн иргэдийн Нийтийн Хурлаар багийн Засаг даргыг сонгохдаа нэр дэвшигчдийн аль нь ч олонхын санал аваагүй гэж үзэн, маш богино хугацаанд дахин санал хураалт явуулсан байна. Дахин санал хураалтад сонгогчдын ирц хангалтгүй байсан ч, санал авах үйл ажиллагааг шөнийн цагаар, иргэдийг хуралдаанд оролцох боломж олголгүйгээр гүйцэтгэсэн гэж маргаан үүссэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Санал хураалт шөнийн цагаар, маш богино хугацаанд явуулсан, иргэдийн сонгох болон сонгогдох эрхийг хязгаарлан, санал хуудас баталгаажуулаагүй тул тогтоолыг хүчингүй болгох шаардлага гаргасан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Санал хураалтыг зохион байгуулахдаа хуралдааны дэг тогтоосон, иргэдийн оролцоог хангасан гэж үзэн нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөөгүй.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх багийн Засаг даргыг сонгох тухай тогтоолыг хүчингүй болгож, санал хураалтыг дахин зохион байгуулахыг шийдвэрлэв.

• Саналын хуудсанд ялгагдах тусгай тэмдэг байхгүй, иргэдийн нэрсийн жагсаалттай тулгалт хийж гарын үсэг зуруулан баталгаажуулаагүй байсан тул санал хураалт шударга явагдах нөхцөл хангаагүй гэж үзэв.
• Хуралдааны завсарлагаар иргэдийг амжиж ирж оролцох боломж олголгүйгээр, маргаантай байсан ч хугацааг өөрийн үзэмжээр товлон хаалга барьсан нь иргэний сонгох эрхийг хязгаарласан үйлдэл болсон тул тогтоолыг хүчингүй болгох үндэслэл болсон.
• Хуралдааны дэг тогтоосон боловч түүнийг тогтоолоор албажуулаагүй нь иргэдийн Нийтийн Хурлын хамтын удирдлагын зарчим болон өөрийн удирдлагын байгууллагын эрхтэй харшгүй тул энэ нь нэхэмжлэлийг хангах үндэслэл болохгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын даргыг сонгох санал хураалт нь сонгогчдын тоонд үндэслэн, тусгай нууцлал бүхий тэмдэглэл үйлдэж, нэг иргэн дахин санал өгөхөөс сэргийлэн баталгаажуулсан байх ёстой (Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль 56.5).
• Санал хураалтын үйл ажиллагаа нь иргэдийн сонгох, сонгогдох эрхийг хязгаарлахгүй, шударга явагдах нөхцөлийг хангах ёстой.
• Иргэдийн Нийтийн Хурлын зохион байгуулалтын асуудлыг өөрсдөө тогтоох эрхтэй тул хуралдааны дэг албажуулаагүй байдал нь шууд хууль бус шийдвэр болно гэж үзэхгүй (Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль 32.3, 32.4).