Тогтоол №3336·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Булган аймгийн Могод сумын Засаг дарга 2023 оны 02 дугаар сарын 10, 2023 оны 08 дугаар сарын 02-ны өдрүүдэд газар эзэмших эрхийн дуудлага худалдаа зохион байгуулж, “Х” ХХК-д тус тус 10 га болон 15 га газрыг эзэмшүүлэх захирамж гаргасан.
- **Нэхэмжлэгч**: Д.С нь Засаг даргын захирамжуудыг илт хууль бус болохыг тогтоолгож, дуудлага худалдаануудыг хууль бус актад тооцон хүчингүй болгуулахыг шаардгсан. Дуудлага худалдааг олон нийтэд мэдээлээгүй, ил тод, тэгш шударга оролцоог хангаагүй.
- **Хариуцагч**: Булган аймгийн Могод сумын Засаг дарга дуудлага худалдааг хуулийн дагуу зохион байгуулсан, мэдээллийг олон нийтэд фэйсбүүк хуудас болон мэдээллийн самбарт байршуулсан гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-07-09, **Дугаар**: 158/ШШ2024/0025
- **Шийдвэр**: Дуудлага худалдааг хууль бус актад тооцуулах шаардлагыг хүлээн авахаас татгалзаж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. Захирамжуудыг илт хууль бус болохыг тогтоолгох болон хүчингүй болгуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: ЗХШХШТХ-ийн 54.1.8, Газрын тухай хуулийн 33.1.2, 33.3, 60.1.1, 60.2.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2024-10-03, **Дугаар**: 221/МА2024/0641
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт “Захиргааны ерөнхий хуулийн 47.1” гэж нэмж өөрчлөн, бусад заалтыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.
- **Үндэслэл**: ЗХЕХ-ийн 47.1
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-12-03, **Дугаар**: 470
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүхийн хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан.
- **Шийдвэр**: Шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, захирамжуудыг илт хууль бус болохыг тогтоосон. Нэхэмжлэлийн "дуудлага худалдааг хууль бус актад тооцуулж, хүчингүй болгуулах" шаардлагыг харьяаллын бус үндэслэлээр хүлээн авахаас татгалзсан.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Хариуцагч дуудлага худалдааны зарыг ЗГ-ын 2016 оны 10 дугаар тогтоолын 1 дүгээр хавсралтаар батлагдсан "Газар өмчлүүлэх, эзэмшүүлэх, ашиглуулах дуудлага худалдаа явуулах журам"-ын 7.1.1, 7.1.2, 7.1.3-т заасан зэрэгцээ гурван хэлбэрээр бус, зөвхөн фэйсбүүк хаяг болон мэдээллийн самбарт байршуулсан нь журмын 2.1.3-т заасан нээлттэй ил тод байх, 2.1.4-т заасан тэгш шударга оролцоог хангах зарчмуудыг зөрчсөн.
- Ялангуяа, Газрын биржийн цахим системээр нийтэд мэдээлээгүй нь тогтоогдсон.
- Газар зохион байгуулалт, геодези, зураг зүйн газраас Засаг даргын үйлдэл журмын 2.1-т заасан зарчмыг хангаагүй талаар мэдэгдэж байсан.
- Хариуцагчийн дуудлага худалдааны зар байршуулсан байдал нь хэлбэрийн төдий бөгөөд дуудлага худалдааны зорилгод нийцээгүй.
- Иймд, Газрын тухай хуулийн 33.1.2-т заасан шаардлага хангагдаагүй байхад Засаг дарга захирамж гаргасан нь ЗХЕХ-ийн 47.1.6-д заасан "захиргааны акт гаргах эрх зүйн үндэслэл байгаагүй" илт хууль бус захиргааны акт болно.
- Нэхэмжлэлийн "дуудлага худалдааг хууль бус актад тооцуулж, хүчингүй болгуулах" шаардлага нь дуудлага худалдаа нь бие даасан захиргааны акт биш, харин захирамжийн урьдчилсан нөхцөл болж байгаа тул ЗХШХШТХ-ийн 54.1.1-т заасан "захиргааны хэргийн шүүхийн харьяаллын бус" үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.
- Анхан болон давж заалдах шатны шүүх дуудлага худалдааны зарыг Газрын биржийн цахим системээр мэдээлээгүй зөрчлийн талаар дүгнэлт өгөөгүй, мөн нэхэмжлэл гаргах хугацааг буруу тооцсон нь учир дутагдалтай байна.
- ЗХШХШТХ-ийн 14.5-д заасны дагуу илт хууль бус актын тухайд хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарахгүй.
ХуульTech