Үйл явдал
Худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг биелүүлэлт болон хэргийн оролцогчийн хууль зүйн туслалцаа авах эрхтэй холбоотой маргаан. Нэхэмжлэгч тал нь гэрээний дагуу нүүрс нийлүүлсэн боловч хариуцагч тал төлбөр болон гэрээнд заасан алдангийг төлөөгүй тул үлдэгдэл төлбөр, алдангийг гаргуулж өгөхийг шаардсан. Хариуцагч тал санхүүгийн хүндрэлтэй байгаа тул алданги төлөх боломжгүй гэж үзэж маргасан.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу нүүрс нийлүүлсэн баримт, тооцоо нийлсэн акт байгаа тул гэрээний үндсэн төлбөр болон хугацаа хэтэрсэн хугацааны алдангийг төлүүлэх ёстой гэж үзэж байна.
- Хариуцагч: Санхүүгийн алдагдалтай ажиллаж байгаа нөхцөл байдлаас шалтгаалан гэрээний үндсэн төлбөрийг төлөх боловч алдангийг төлөх боломжгүй гэж үзэж байна. Мөн шүүхээс өмгөөлөгч авах хүсэлтийг нь хангахгүй байсан нь эрх зүйн туслалцаа авах эрхийг нь хязгаарласан гэж үзэж байна.
Шатуудын шийдвэр
Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн үндсэн төлбөр болон алдангийг багасган олгох шийдвэр гаргасан бол давж заалдах шатны шүүх уг шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлэхээр буцаасан. Учир нь хариуцагч тал өмгөөлөгч авах, хууль зүйн туслалцаа авах эрхээ хэрэгжүүлэх хангалттай хугацаа авсан байтал шүүх хуралдааны дараагийн хүсэлтийг нь хангахгүйгээр хэргийг шийдвэрлэсэн нь оролцогчийн хуулиар олгогдсон эрхийг ноцтой зөрчсөн гэж үзсэн тул давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлгүй байна.
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Хэргийн оролцогчид өмгөөлөгч авах, хууль зүйн туслалцаа авах эрхээ хэрэгжүүлэх боломжит хугацаа олгогдсон байтал шүүх хүсэлтийг нь хангахгүй орхисон нь хэргийн оролцогчийн хуулиар олгогдсон эрхийг ноцтой зөрчсөн гэж дүгнэв (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 168.1.3).
- Шүүх хуралдааны явцад оролцогчийн хуулиар олгогдсон эрх ноцтой зөрчигдсөн тохиолдолд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлэхээр буцаах ёстой (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 168.1.3, 168.3).