Тогтоол №10812

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Нэхэмжлэгч Э нь тэтгэвэрт гарахдаа Ш-ээс авах ёстой байсан тэтгэмжээ дутуу авснаас үүссэн хохирлыг нэхэмжилжээ. Захиргааны хэргийн шүүх Ш-ийн эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоосон.
• Нэхэмжлэгч: Ш-ийн дутуу олгосон тэтгэмжнээс болж банкнаас зээл авч хүү төлсөн 3,395,522 төгрөг болон үлдэх мөнгийг банканд хадгалуулсан бол олох байсан 7,000,000 төгрөгийн орлогыг нийт 10,395,522 төгрөгийн хохирлыг гаргуулах.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, нэхэмжлэгчийн зээл авсан болон хадгаламж үүсгэх байсан нь өөрийн буруутай үйлдэл биш тул нэхэмжлэл үндэслэлгүй.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-11-01, Дугаар: 182/ШШ2024/04501
• Шийдвэр: Хариуцагч Ш-ээс 7,000,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Э-т олгож, үлдэх 3,395,522 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 498.2. Нэхэмжлэгчийн дутуу олгосон тэтгэмжнээс болж банкнаас зээл авсан нь хохиролд хамаарахгүй ч, дутуу олгосон мөнгийг хугацаанд нь олгосон бол 40,000,000 төгрөгийг банканд хадгалуулж 7,000,000 төгрөгийн орлого олох байсан гэх нэхэмжлэлийг хангах үндэслэлтэй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-01-17, Дугаар: 210/МА2025/00131
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, Иргэний хуулийн 498.2 нь төрийн албан хаагчийн буруутай үйлдэлтэй холбоотой зохицуулалт тул нэхэмжлэлийн шаардлагад хамаарахгүй.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтын "Иргэний хуулийн 498.2-т..." гэснийг "Иргэний хуулийн 497.1 дэх хэсэгт" гэж өөрчилж, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 497.1. Анхан шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, Иргэний хуулийн 498.2 нь төрийн албан хаагч албан үүргээ зөрчсөн буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас бусдад учруулсан гэм хорыг түүний ажиллаж байгаа хуулийн этгээд буюу төр хариуцан арилгах талаар зохицуулсан тул нэхэмжлэлийн шаардлагад хамаарахгүй. Харин Иргэний хуулийн 497.1-ийг хэрэглэнэ.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-04-03, Дугаар: 001/ШХТ2025/00386
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь үндэслэлгүй. Ш-ийн эс үйлдэхүй хууль бус болохыг тогтоосон ч, нэхэмжлэгчийн хохирол, хариуцагчийн үйлдэл хоёрын хооронд шалтгаант холбоо тогтоогдоогүй.
• Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Хоёр шатны шүүх ижил шийдэл гаргасан боловч эрх зүйн өөр өөр дүгнэлт хийж, хууль хэрэглээний зөрүүтэй шийдвэр гаргасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 172.2.1-д заасан үндэслэлтэй.
• Ш нь хамтын зарчмаар шийдвэр гаргадаг төрийн байгууллага бөгөөд нэхэмжлэгчийн тэтгэмжийг бүрэн олгоогүй хууль бус эс үйлдэхүйд байгууллагыг буруутай болохыг Захиргааны хэргийн шүүх тогтоосон нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.4-т нийцсэн.
• Иргэний хуулийн 497.1-д зааснаар гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй боловч, хариуцагчийн хууль бус үйлдэл /эс үйлдэхүй/-н улмаас нэхэмжлэгчид учирсан хохирол хоорондоо шалтгаант холбоотой тохиолдолд л гэм хорыг арилгах үүрэг үүснэ.
• Нэхэмжлэгч зээл авах үед хариуцагчийн хууль бус эс үйлдэхүйг тогтоосон шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэр гараагүй байсан тул нэхэмжлэгчид учирсан хохирол, хариуцагчийн хууль бус эс үйлдэхүй хоёрын хооронд шалтгаант холбоо тогтоогдоогүй.
• Нэхэмжлэлийн хоёр дахь шаардлага болох "олох байсан орлого"-ын хувьд Иргэний хуулийн 229.1-д зааснаар үүрэг бүхий этгээд нь зайлшгүй олох байсан орлогыг нөхөн төлөх үүрэгтэй. Гэвч нэхэмжлэгч 40,000,000 төгрөгийг банкинд хадгалуулах байсан гэх бодит үндэслэл тогтоогдоогүй тул хадгаламжийн хүү буюу 7,000,000 төгрөгийг зайлшгүй олох байсан орлого гэж үзэх үндэслэлгүй.
• Иймд хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангаж, анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.