Тогтоол №10055

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ц, П, Л нар нь Ц-ийн өмчлөлийн газар дээр 6 давхар, 24 айлын орон сууц барих хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан. П нь хөрөнгө оруулах, Л нь барилгын ажлыг гүйцэтгэхээр тохирсон. Гэвч барилгын ажил эхлээгүй байхад Ц нь гэрээгээ цуцалсан. - **Нэхэмжлэгч**: П нь гэрээг цуцалж, учирсан хохиролд 15,500,000 төгрөгийг хариуцагч нараас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ц нь П-г гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгуулах. Мөн П-ээс 5,345,200 төгрөгийн хохирол гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Л нь өөрийн үүргийг гүйцэтгэсэн тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-14, **Дугаар**: 102/ШШ2018/00811 - **Шийдвэр**: П-ийн үндсэн нэхэмжлэл болон Ц-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг тус тус хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 227.1, 480.1.4. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-05-25, **Дугаар**: 1231 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлүүлэх. - **Шийдвэр**: Ц-ээс 5,166,666 төгрөг, Л-ээс 5,166,666 төгрөгийг тус тус гаргуулж П-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх хэсэг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохоор шийдвэрийг өөрчилсөн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 227.1, 478.11, 478.12. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-08-01, **Дугаар**: 1231 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ц, Л - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн үндэслэлээр хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээх. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - Нэхэмжлэгч П нь хамтран ажиллах гэрээ байгуулахаас өмнө буюу 2017 оны 4 сарын 28-ны өдөр “Лэнд тест” ХХК болон “Өргөө-Архитект” ХХК-тай гэрээ байгуулсан нь зохигчдын хооронд үүрэг үүсэхээс өмнөх үйлдэл байна. - С.Шаравтай байгуулсан зуучлалын гэрээний үүрэг хэрхэн хэрэгжсэн талаарх баримт хэрэгт авагдаагүй. - Барилга барихад шаардагдах баримт бичгийг бүрдүүлэх, тэдгээрт гарах зардал болон хөрөнгө оруулалтыг хариуцах гэрээний үүргээ нэхэмжлэгч биелүүлэхэд хариуцагч Ц үүргээ зөрчсөн гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. - Барилгын ажлыг гүйцэтгэх нөхцөл бүрдээгүй байхад нэхэмжлэгч зардал гаргаж хохирсонд хариуцагч Л буруугүй. - Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.2-т зааснаар үнэлж, зохигчдын хооронд үүссэн маргааны үйл баримтыг зөв тогтоож, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хуулийн 227.1, 480.1.4-т нийцсэн. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.2-т зааснаар үнэлээгүйгээс Иргэний хуулийн 478.11, 478.12-ыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Талууд нүүрс олборлох чиглэлээр хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан боловч нэхэмжлэгчийг үйл ажиллагаанд оролцуулаагүйгээс гэрээнээс татгалзаж, оруулсан хөрөнгө, ашиг гаргуулахаар маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: БНХАУ-ын иргэн. Хамтран ажиллах гэрээнээс татгалзаж, оруулсан хөрөнгө болон нүүрс борлуулсан ашигт 1,910,871,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: "..." ХХК. Гэрээ байгуулсан этгээд компанийг төлөөлөх эрхгүй, хөрөнгө оруулалт компанид ороогүй, нүүрс олборлоогүй тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-27, **Дугаар**: 104/ШШ2020/00217 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 92,349,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 1,818,522,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 476.1, 479.3, 480.3. Талуудын хооронд хамтран ажиллах гэрээний харилцаа үүссэн гэж дүгнэсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-17, **Дугаар**: 1773 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хэргийн нөхцөл байдал бүрэн тогтоогдоогүй, нотлох баримт шаардлага хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44.2. Хэрэгт авагдсан хятад хэл дээрх баримтууд бүрэн орчуулагдаагүй, хариуцагчийн тусгай зөвшөөрөл зэрэг эрх зүйн байдлыг тодруулах баримт дутуу. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-13, **Дугаар**: 001/ХТ2022/00917 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хууль буруу хэрэглэсэн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээх эсвэл нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Гэрээний нэг тал болох "Налайх хөгжил нүүрсний уурхай" нь хариуцагч "..." ХХК-ийн эзэмшлийнх мөн эсэх, тусгай зөвшөөрөлтэй эсэх нь тодорхойгүй байхад хэргийг шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгчийн гаргаж өгсөн зардал, татвар, хураамжтай холбоотой хятад хэл дээрх баримтууд бүрэн орчуулагдаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44.2-т заасан бичгийн нотлох баримтад тавигдах шаардлагыг зөрчсөн. - Хэргийн нөхцөл байдал бүрэн тогтоогдоогүй, нотлох баримтын хүрээнд давж заалдах шатны шүүхээс эрх зүйн дүгнэлт хийх боломжгүй гэсэн дүгнэлт үндэслэлтэй. - Нотлох баримт шаардлага хангаагүй тохиолдолд дээд шатны шүүхээс залруулан дүгнэж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй юм.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С сургууль нь "Б" ХХК-тай барилга угсралтын ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулсан боловч "Б" ХХК гэрээг цуцалж, ажлаа орхисон тул учирсан хохирол болон бусад зардлыг нэхэмжилжээ. "Б" ХХК нь гэрээ цуцлагдсанд С сургуулийг буруутай гэж үзэн, ажлын хөлс, нэмэлт ажлын хөлс, хохирол гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: С сургууль нь "Б" ХХК-ийг гэрээний үүргээ зөрчиж, чанаргүй ажил гүйцэтгэсэн, гэрээг үндэслэлгүй цуцалж хохирол учруулсан тул 596,937,740 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "Б" ХХК нь С сургуулийг санхүүжилтийг хугацаанд нь олгоогүй, барилгад давхар өөр хүмүүс ажиллуулсан тул гэрээ цуцалсанд захиалагч буруутай гэж үзэж, 1,457,284,598 төгрөг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-09-14, **Дугаар**: 184/ШШ2023/03391 - **Шийдвэр**: С сургуулийн үндсэн нэхэмжлэл болон "Б" ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1, 352.2.2, 355.1, 492.1.1-д заасан үндэслэл тогтоогдоогүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-01-05, **Дугаар**: 210/МА2024/00087 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх шинжээчийн дүгнэлтүүдийн зөрүүг арилгах, дахин шинжээч томилох хүсэлтийг хангахгүй орхисон, хариуцагчийн өмгөөлүүлэх эрхийг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.3, 168.1.7. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-04-19, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/00306 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын үндэслэл нь хэрэгт цугларсан нотлох баримтад нийцээгүй, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн хэм хэмжээг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр давж заалдах шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалд заасан үндэслэл нь хэрэгт байгаа баримтад нийцээгүй, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан хэргийн оролцогчийн эрх ноцтой зөрчигдсөн, нотлох баримтыг шүүх дутуу бүрдүүлж хуулийн 38.6-д заасан журмыг зөрчсөн гэх үндэслэл тогтоогдоогүй. - Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны суурь зарчим зөрчигдөөгүй, талууд тэгш эрхтэй оролцож, мэтгэлцэх эрхээ бүрэн хэрэгжүүлсэн. - Шинжээчийн дүгнэлтүүд хоорондоо зөрүүтэй байхад дахин шинжээч томилох шалтгаан, үндэслэл тогтоогдсон эсэх, бусад нотлох баримттай харьцуулж дүгнэлт хийх боломж нөхцөл байгаа эсэх, талуудын хоорондох маргасан, маргаагүй үйл баримтыг харгалзан үзээгүй нь үндэслэл муутай байна. - Хариуцагчийн өмгөөлүүлэх эрхийг зөрчсөн гэх үндэслэл тогтоогдоогүй, хариуцагчийн өмгөөлөгчөө солих, өмгөөлүүлэх хүсэлтүүдийг шүүх хангаж байсан. - Давж заалдах шатны шүүх үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлийн талаарх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хянан үзэх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.5-д заасныг удирдлага болгосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "**** **** **** ****" ХХК нь " ****" ХХК-тай байгуулсан хамтран ажиллах гэрээ хэрэгжих боломжгүй болсон тул гэрээнээс татгалзаж, газар эзэмших эрхийн үнэ, газрын төлбөр, шинжээчийн хөлс нийт 424,964,266 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. " ****" ХХК нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, хамтран ажиллах гэрээнээс учирсан хохирол болох 675,074,381 төгрөг болон шинжээчийн хөлс 10,000,000 төгрөгийг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гарган маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "**** **** **** ****" ХХК нь хамтран ажиллах гэрээ хэрэгжих боломжгүй болсон тул гэрээнээс татгалзаж, газар эзэмших эрхийн үнэ, газрын төлбөр, шинжээчийн хөлсийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: " ****" ХХК нь нэхэмжлэлийг үндэслэлгүй гэж үзэн, нэхэмжлэгч гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс өөрт учирсан хохирол болон шинжээчийн хөлсийг нэхэмжлэгчээс гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-06-03, **Дугаар**: 102/ШШ2020/01785 - **Шийдвэр**: " ****" ХХК-аас 424,964,266 төгрөг гаргуулж " **** **** **** ****" ХХК-д олгож, " ****" ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзсан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 476.1, 479.1, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 65.1.2. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-24, **Дугаар**: 1620 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус ба сөрөг нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагчаас 404,295,773 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлээс үлдэх 20,668,493 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Мөн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 205.2, 219.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-23, **Дугаар**: 00448 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүхүүд үндсэн нэхэмжлэл болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг тодруулаагүй. - Хэргийг шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий нотлох баримтыг бүрдүүлэх, цуглуулах хуульд заасан журмыг зөрчсөн. - Маргааны үйл баримтад үндэслэл бүхий дүгнэлт хийж чадаагүй. - Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгчийн 5 ажилтан 2012 онд хүсэлт гаргасныг нотлох баримтаар авагдсан гэж үзсэн ч зохигчийн тайлбар, хэргийн баримтаас харахад уг өргөдлийг зохигчийн хэн нь шүүхэд нотлох баримтаар гаргасан нь тодорхойгүй, маргаантай байхад шүүх тодруулаагүй, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-ыг зөрчсөн. - Нэхэмжлэгч газар эзэмших эрхийн үнийг шаардаж байхдаа газар эзэмших эрхийг хэрхэх талаар тайлбар гаргаагүй, шүүх тодруулаагүй нь нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэл тодорхой бус байдалд хүргэсэн. - Анхан шатны шүүх сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагад тооцогдохгүй, хамтатган шийдвэрлэх боломжгүй гэж дүгнэн, хүлээн авахаас татгалзсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73.1, 73.2-т нийцээгүй. - Хариуцагчийн шинжээч томилуулах хүсэлтээр хийсэн хоёр шинжээчийн дүгнэлтүүд эргэлзээтэй, эрс зөрүүтэй гарсан байхад шүүх дахин шинжилгээ хийлгэлгүй хэргийг шийдвэрлэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 111.3-д заасантай нийцээгүй. - Шүүхүүд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.3, 25.1.3, 38.1, 115.2-т заасан журмыг зөрчсөн тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах нь зүйтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.П- нь С.М-тай хамтран цэцэрлэг, орон сууцны барилга барьсан бөгөөд гэрээний үүргээ зөрчсөн, илүү хөрөнгө оруулсан, газрын хамтран эзэмшигчээр бүртгүүлээгүй гэх үндэслэлээр нэхэмжлэл гаргасан. С.М- нь С.П-г гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, хөрөнгө оруулалт хийгээгүй гэж сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: С.П- нь 16 айлын орон сууцны 1 давхрын 3, 5, 6 тоот байрыг эзэмших, 420 м.кв газрыг хамтран эзэмшигчээр тогтоолгох, илүү оруулсан 25.600.000 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: С.М- нь нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүсэж, сөрөг нэхэмжлэлээр хамтран ажиллах, эзэмших, өмчлөх гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд С.П-аас 246.700.000 төгрөг гаргуулахыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-21, **Дугаар**: 908 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч С.П- болон хариуцагч С.М- нарын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 476.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-01-15, **Дугаар**: 01 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч С.П- - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-04, **Дугаар**: 01 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч С.М- - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгосон. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага тус бүрийн үндэслэлийг тодруулж, эрх зүйн бүрэн дүгнэлт өгөөгүй. - Нэхэмжлэгчийн гэрч асуулгах хүсэлтийг "нэхэмжлэлийн шаардлагад хамааралгүй" гэсэн үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон нь хуульд нийцээгүй. - Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагыг хангаагүй. - Хяналтын шатны шүүхээс хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.