Тогтоол №9653

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэг тал нөгөө талын эзэмшлийн газар, барилгыг хууль бус өмчлөлөөс чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн талд шийдвэр гаргаж, хариуцагчаас газар чөлөөлүүлэхийг үүрэг болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч, түүний өмгөөлөгч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Гомдолд нэхэмжлэгчийн эрх зүйн байдал тодорхойгүй, газар эзэмших эрх үүсээгүй байхад хэрэг үүсгэсэн, нотлох баримтыг үнэлэхдээ алдаа гаргасан, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн зэрэг үндэслэлүүдийг дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс хэргийг хянан үзэхэд, нэхэмжлэгчийн газар эзэмших эрх нь тодорхойгүй, улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй байхад хэрэг үүсгэн шийдвэрлэсэн нь хууль зөрчсөн. Мөн нотлох баримт бүрдүүлэх үүргээ биелүүлээгүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн зөрчил болсон тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаахаар тогтов.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч З.М нь өөрийн эзэмшлийн өвөлжөөний газрыг хариуцагч О.Бийн хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхээр нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: З.М нь Булган аймаг Гурванбулаг сумын нутагт орших өвөлжөө, хаваржааны зориулалттай газрыг эзэмших эрхтэй бөгөөд хариуцагч уг газарт хууль бусаар буусан тул чөлөөлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: О.Б нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, өөрийн хууль ёсоор олгогдсон газрыг эзэмшиж байгаа гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-03-18, **Дугаар**: 132/ШШ2022/00181 - **Шийдвэр**: Хариуцагч О.Бийн хууль бус эзэмшлээс газрыг албадан чөлөөлүүлж, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг хангасан. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 27.4, 35.3.5. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-05-03, **Дугаар**: 214/МА2022/17 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгчийн эзэмшил газар дээр хариуцагч байгаа нь тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-14, **Дугаар**: 001/ХТ2022/00923 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч З.М, түүний өмгөөлөгч М.Даваасүрэн - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 172.2.1-д заасан үндэслэлийг зөрчиж, хуулийг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй тайлбарлан хэрэглэж, өөр өөр шийдвэр гаргасан. - Шүүхүүд нэхэмжлэлийн шаардлага болон үндэслэлийг зааглан ялгах, хэргийн нөхцөл байдал, маргааны зүйлийн талаар Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтад нийцсэн эрх зүйн дүгнэлт хийгээгүй. - Хариуцагчийн одоо эзэмшиж буй газар нь нэхэмжлэгчийн хууль ёсны эзэмшлийн газар мөн эсэх, эсвэл хариуцагчийн өөрийнх нь эзэмших эрхтэй газар мөн эсэх асуудал бүрэн тодорхойгүй байна. - Шүүх маргааны зүйлийг зөв тогтоосон боловч аль нь үндэслэлтэй, алиных нь эзэмшил хууль бус талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийхэд ач холбогдол бүхий байдал тодорхой бус байхад анхаараагүй, зохигчоос тодруулаагүй. - Хэрэгт байгаа фото зураг нь өвөлжөөг хэний газар дээр байгааг тогтооход хангалтгүй. - Зохигчийн тайлбар нь баримтаар давхар нотлогдож байж бодит байдалд нийцсэн шинжийг агуулдаг болохыг шүүх анхаараагүй. - Хариуцагчийн эзэмшиж байгаа газар аль сумын нутагт байгаа болохыг тодруулах, сумын хилийн дээс тогтоосон нь эзэмшилд хэрхэн нөлөөлөх, газар олгосон этгээдээс тодруулах, үзлэг хийлгэх шаардлагатай байсан. - Иргэний хуулийн 93.1, 94.1 дэх заалтууд болон Газрын тухай хуулийн 27.4, 35.3.5 дахь заалтууд маргааны үйл баримтад хэрхэн хамаарах талаар шүүх эрх зүйн дүгнэлт хийгээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.5-д заасныг үндэслэн хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Дархан-Уул аймгийн 10-р баг, 5 дугаар хороолол, 10 дугаар байрны 1 давхрын 106.5 м.кв үйлчилгээний зориулалттай талбайг хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх. - **Нэхэмжлэгч**: А.Б, А.Д нар нь Ж.А-аас Дархан-Уул аймгийн 10-р баг, 5 дугаар хороолол, 10 дугаар байр, 1 давхрын 106.5 м.кв үйлчилгээний зориулалттай талбайг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: Ж.А нь уг байрыг өөрийн нөхөр Г.О болон А.Д нарын хамтран барьсан бөгөөд 2015 онд А.Д нь зээл авах зорилгоор түр хугацаагаар Г.О-ын нэрийг хасуулж, өөрийн дүү А.Б-ийн нэрийг оруулсан хэдий ч 2016 оны 6 сард буцаан шилжүүлэх үүрэг хүлээсэн байсан тул нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-11, **Дугаар**: 1235 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, үл хөдлөх хөрөнгийг хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлж, нэхэмжлэгч нарт олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. Нэхэмжлэгчид нь үл хөдлөх хөрөнгийн хууль ёсны өмчлөгч болох нь улсын бүртгэлийн гэрчилгээгээр тогтоогдсон. Хариуцагч татгалзлын үндэслэлээ нотлох үүргээ биелүүлээгүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2021-01-22, **Дугаар**: 07 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.О - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлага хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдсан гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-03-22, **Дугаар**: 00234/2021 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.О - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлага хангаагүй, хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудыг бүрэн үнэлээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэргийн үйл баримтыг бүрэн тодруулаагүй. - Хавтаст хэргийн 33 дахь талд авагдсан нэхэмжлэгч А.Д-ийн “...үл хөдлөх эд хөрөнгийг гэрчилгээгээр 2016 оны 6 сард багтаан хүлээлгэж өгөх үүрэг хүлээж байна. Барьцаанаас гаргаж үл хөдлөх хөрөнгийг шилжүүлнэ...” гэсэн утгатай баталгааг үнэлээгүй. - Нотлох баримтыг үнэлээгүй буюу үгүйсгэж буй үндэслэлээ тодорхой заагаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т заасан нотлох баримт үнэлэх журмыг зөрчсөн. - Хариуцагчийг “татгалзлын үндэслэлээ нотлоогүй” гэж буруутгасан нь үндэслэлгүй. - Хэргийн үйл баримт бүрэн тогтоогдоогүй байхад хяналтын шатны шүүхээс хэргийг хууль хэрэглээний хувьд эцэслэн дүгнэж шийдвэрлэх боломжгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.5.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн газар эзэмших эрхтэй газрыг хариуцагч хууль бусаар эзэмшиж, хашаа барьсан тул албадан чөлөөлүүлэх шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчийг газрыг албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамж төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь хэргийг буруу үндэслэсэн, хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн, талуудын газрын маргааныг буруу тогтоосон гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийн нөхцөл байдал бүрэн тогтоогдоогүй, шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болсон баримтууд эргэлзээтэй, талуудын хооронд үүссэн газрын маргааны эрх зүйн дүгнэлт хангалтгүй гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн эзэмшлийн газарт хариуцагч нар зөвшөөрөлгүй буусан тул албадан чөлөөлүүлэхээр нэхэмжилсэн. Хариуцагч нар нь газрыг өөрсдийн өвөлжөө, тухайн газар нь эзэнгүй байсан, өмнөх үед амьдарч байсан гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Иргэний хууль болон холбогдох бусад хуулийн зүйл заалтыг үндэслэн хариуцагч нарыг нэхэмжлэгчийн газартай давхцсан хэсгийг албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, нотлох баримтыг зөв үнэлээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлага тодорхойгүй байхад шийдвэрлэсэн, багийн засаг даргын албан бичгийг буруу үнэлсэн, шинжээчийн дүгнэлтийг хуулийн шаардлага хангуулалгүй хүлээн авсан, давхцсан газрын хэмжээ тодорхойгүй байхад албадан чөлөөлөхөөр шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчигдсөн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй гэж дүгнэсэн. Нэхэмжлэлийн шаардлага тодорхой бус байхад хэргийг шийдвэрлэсэн нь талуудын мэтгэлцэх эрхийг хязгаарлаж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаахаар тогтсон.