Тогтоол №28693

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч, хариуцагч нар 2010 онд гэрлэж, 2016 оноос тусдаа амьдарч эхэлсэн. Хамтран амьдрах хугацаандаа орон сууц худалдан авсан бөгөөд зээлийн төлбөрийн талаар маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: У.О, гэрлэлт цуцлуулж, гэр бүлийн дундын өмчлөлийн орон сууцнаас ногдох хэсгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Х.М, гэрлэлт цуцлуулахыг зөвшөөрч, нэхэмжлэгчээс орон сууцны зээлийн төлбөрт төлсөн 17 000 000 төгрөгийг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-04-17, **Дугаар**: 102/ШЗ2019/01086 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч У.О, хариуцагч Х.М нарын гэрлэлтийг цуцалж, Баянгол дүүргийн 7-р хороо, 3-р хороолол, 89-р байрны 35 тоот орон сууцны үнийн 50 хувь болох 22 325 000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэгчээс 9 755 320 төгрөгийг гаргуулан хариуцагчид олгож, сөрөг нэхэмжлэлээс 7 244 680 төгрөгийг шаардсан хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Гэр бүлийн тухай хуулийн 14.1, Иргэний хуулийн 130.3, 242.12-д заасныг баримтлан, талууд эвлэрэх боломжгүй болсон, орон сууц нь гэр бүлийн дундын өмчлөлийн хөрөнгө болох нь тогтоогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-04-07, **Дугаар**: 102/ШЗ2019/01086 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй, хөрөнгийн хуваарилалт, зээлийн төлбөрийн тооцоо буруу хийгдсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 2, 3 дах заалтад өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх гэрлэгчдийн гэрлэлтийг цуцалсан нь зөв. - Орон сууц нь гэрлэгчдийн хамтын хөдөлмөрөөр бий болсон хөрөнгө бөгөөд гэр бүлийн дундаа хамтран өмчлөх эрхтэй хөрөнгө гэж дүгнэсэн нь үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх орон сууцыг хэний өмчлөлд үлдээх талаар тодорхой заагаагүй, Иргэний хуулийн 242.12 дах хэсгийг баримталсан нь буруу байна. - Иргэний хуулийн 130.1, 130.3 дах хэсэгт заасныг баримтлан, орон сууцны өмчлөлийг хариуцагч Х.М-ийн нэр дээр тогтоож, түүнээс орон сууцыг шинжээчийн үнэлсэн 44 650 000 төгрөгийн 50 хувь болох 22 325 000 төгрөгийг гаргуулахдаа сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагаас хангагдаж буй 9 755 320 төгрөгийг харилцан тооцон хасч, нийт 12 569 680 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь зүйтэй. - Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагаас 7 244 680 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөх үндэслэл тогтоогдоогүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч “Эй Ти Эм” ХХК нь хариуцагч “Тэс Гоёл” ХХК-д холбогдуулан “Барилга угсралтын ажлын гэрээ”-ний үүргийг гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: “Эй Ти Эм” ХХК нь “Тэс Гоёл” ХХК-иас 243,000,000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: “Тэс Гоёл” ХХК нь нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, гэрээний үүргийг бүрэн биелүүлсэн, нэхэмжлэгч нь ажлыг гүйцэтгээгүй, чанарын шаардлага хангахгүй байсан тул гэрээ цуцалсан гэж тайлбарласан. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - 2023 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдөр “Барилга угсралтын ажлын гэрээ” байгуулж, нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн “Тэнгэр” төсөл дээрх барилгын фасадны ажлыг 2,430,000,000 төгрөгөөр гүйцэтгэхээр тохиролцсон. - Гэрээний дагуу нийт үнийн дүнгийн 10 хувь буюу 243,000,000 төгрөгийг урьдчилгаа болгон төлсөн. - Хариуцагч нь 2023 оны 08 дугаар сарын 11-ний өдөр гэрээний үүргийг зөрчсөн үндэслэлээр нэхэмжлэгчид мэдэгдэл хүргүүлж гэрээг цуцалсан. - Нэхэмжлэгч нь гэрээний үүргийг биелүүлээгүй, ажлыг эхлүүлээгүй, ажлын хэсэгчилсэн гүйцэтгэлгүй байхад урьдчилгаа төлбөрийг буцаан олгоогүй гэж маргасан. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-01-02, **Дугаар**: 03/ШШ2024/0095 Иргэний хэргийн анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Гэрээний 9.1-д зааснаар талууд гэрээг цуцлахаар тохиролцсон бөгөөд 9.2-д зааснаар нэхэмжлэгч ажлыг эхлүүлэхгүй бол хариуцагч гэрээг цуцлах эрхтэй байсан. - Шүүх хуралдааны явцад нэхэмжлэгч нь гэрээний дагуу ажлыг эхлүүлээгүй, барилгын материалын зураг батлуулаагүй, ажлын гүйцэтгэл гаргаагүй болох нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч нь урьдчилгаа төлбөрөө барьцаа болгон барьсан бөгөөд гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул Иргэний хуулийн 207.2-т заасны дагуу уг төлбөрийг буцаан шаардах үндэслэлгүй. - Иргэний хуулийн 207.2-т зааснаар “хэлцлийн гүйцэтгэлийг баталгаажуулж өгсөн мөнгө нь хэлцлийн үүргийг биелүүлээгүй тохиолдолд үүргийг зөрчсөн талд үлдэж болно.” Энэ заалт нь барьцаа мөнгийг үүргийг зөрчсөн тал буцаан шаардах эрхгүй болохыг илэрхийлнэ. - Иймд шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Талууд гэр бүлийн харилцаанд байгаа бөгөөд нэхэмжлэгч нь нөхрийнхөө өмчлөлд байсан хөдлөх болон үл хөдлөх хөрөнгүүдийг гэр бүлээ цуцлуулсан үндэслэлээр хуваалцах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, хөрөнгийг тэнцүү хуваах шийдвэр гаргасан. Гэр бүл цуцлагдсан нь хөрөнгийг хуваалцах үндэслэл болно гэж үзсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь хөрөнгийг хуваалцах нь шударга бус гэж гомдол гаргасан. Шүүх хөрөнгийг хуваалцахдаа гэр бүлийн гишүүдийн эд хөрөнгө, хөдөлмөр, оролцоог харгалзах ёстой гэж үзэн анхан шатны шийдвэрийг хэсэгчлэн хүчингүй болгож, хөрөнгийг нэхэмжлэгчид тодорхой хэмжээгээр олгожээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэр бүлийн харилцаа дууссан ч хөрөнгийг хуваалцахдаа гэр бүл салалтын шалтгаан, хэн нь хэдэн хувийг эзэмших нь шударга ёсны зарчимд нийцсэн байх ёстой. Хуульд заасан гэр бүлийн гишүүдийн эд хөрөнгө, хөдөлмөр, оролцооны үнэлгээ нь хөрөнгө хуваалцах шийдвэрт нөлөөлөх ёстой.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.Б, Р.Э нар гэрлэлтээ цуцлуулах, гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийг хуваах маргаан үүсгэсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Б, Э.Х, Э.Э нар Р.Э-тэй гэрлэлтээ цуцлуулж, гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгөөс 59,625,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Р.Э гэрлэлт цуцлахыг зөвшөөрч, үйлчилгээний зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийг гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгө болохыг тогтоолгож, өөрт ногдох хэсэгт 31,727,500 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-31, **Дугаар**: 136/ШШ2019/00157 - **Шийдвэр**: Гэрлэлтийг цуцалж, дундын эд хөрөнгийг тогтоон хувааж, Д.Б, Э.Х, Э.Э нарт Р.Э-ээс 57,750,000 төгрөг, Р.Э-д Д.Б-гаас 30,477,500 төгрөг тус тус гаргуулж, үлдэх шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Гэр бүлийн тухай хуулийн 14.1, Иргэний хуулийн 126.1, 126.2.4, 130.1, 130.3. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-07-18, **Дугаар**: 202/МА2019/00015 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Р.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Зээлийн үлдэгдлийг гэр бүлийн гишүүдэд ногдох хэмжээгээр гаргуулаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 2, 4 дүгээр заалтыг өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. Хариуцагчийн давж заалдсан гомдлыг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор үнэлж чадаагүй. - Иргэний хуулийн 130.3-т заасан "үнийн зөрүүг бусдад нь олгож болно" гэснийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгч Д.Б-гийн эмчилгээний зардал 23,760,000 төгрөгийг дундын эд хөрөнгийн үнэлгээнээс хасч тооцоогүй. - Зохигчдын зээлийн үлдэгдэл дүнг хуваахдаа холбогдох нотлох баримтыг зөв үнэлж дүгнэж чадаагүй. - Гэрлэлт цуцлах шалтгаанд хариуцагчийн буруутай үйлдэл (өөр эмэгтэйтэй дотно харилцаатай болсон, нэхэмжлэгчийн эрүүл мэндэд хохирол учруулсан) тогтоогдсон нь Иргэний хуулийн 129.2, Гэр бүлийн тухай хуулийн 14.8-д зааснаар дундын эд хөрөнгийг адил тэнцүү бишээр хуваах үндэслэл болно. - Нэхэмжлэгч Д.Б-гийн хоёр хөлний өвдөгний үенд мэс засал эмчилгээ хийх зайлшгүй шаардлагатай болох нь тогтоогдсон тул энэхүү эмчилгээний зардал 23,760,000 төгрөгийг нийт дундын эд хөрөнгийн үнийн дүнгээс хасч, үлдэх хэсгийг гэр бүлийн гишүүдэд адил тэнцүү хуваах нь хуульд нийцнэ. - Нийт 206,410,000 төгрөгийн дундын эд хөрөнгөөс эмчилгээний зардлыг хасвал 182,650,000 төгрөг болж, нэг гишүүнд 45,662,500 төгрөг ногдоно. - Р.Э-д ногдсон хөрөнгийн үнэ нь түүнд ногдох хэсгээс давсан тул зөрүү 33,837,500 төгрөгийг Р.Э-ээс гаргуулж нэхэмжлэгч нарт олгох үндэслэлтэй. - Зохигчдын арилжааны банкуудад хүлээсэн зээлийн үүрэг дуусгавар болоогүй бөгөөд зээлийг хэн хэрхэн төлөх талаар тохиролцоогүй тул нийт 27,060,299 төгрөгийн зээлийг Д.Б, Р.Э нарт адил тэнцүү хуваах нь зүйтэй (нэг хүнд 13,530,149.5 төгрөг). - Р.Э-гийн төлөх зээлийн хэмжээ нь Д.Б-гийн төлөх зээлийн хэмжээнээс их байгаа тул зөрүү 6,030,150 төгрөгийг Р.Э-гийн нэхэмжлэгч нарт төлөх дүн 33,837,500 төгрөгөөс хасч 27,807,350 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч нарт олгох нь зүйтэй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60.1, 56.1, 58.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7.1.1, 7.1.2-т заасны дагуу улсын тэмдэгтийн хураамжийг зохицуулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Гэрлэлтээ цуцлуулсан хосуудын дундын өмчлөлийн орон сууцны урьдчилгаанд төлсөн мөнгөнөөс өөрт ногдох хэсгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчид 17 377 800 төгрөгийг гаргуулан, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн эд хөрөнгийг нэхэмжлэгчид үлдээж, эд хөрөнгийн үнийн зөрүү болох 2 293 828 төгрөгийг нэхэмжлэгчээс гаргуулан хариуцагчид олгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг үндэслэлгүй гэж үзэн, орон сууцны урьдчилгаа төлбөрөөс өөрт ногдох хэсгийг илүү гаргуулсан гэх гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийг хуваахдаа хуулийн дагуу ажилласан. Хариуцагчийн зээл авсан мөнгөн хөрөнгийг түүний хуваарьт хөрөнгө гэж үзэх боломжгүй тул өрийг хуваах эсвэл ногдох хэсгийг хасч тооцох боломжгүй. Хариуцагч нь зээл авч төлсөн хөрөнгийг бусдад шилжүүлсэн гэх тайлбарыг үгүйсгээгүй тул эд хөрөнгийн үнийн зөрүүг тооцсон нь хуульд нийцсэн.