Тогтоол №10846·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Б.Б нь У-ын даргаар ажиллаж байхдаа Дархан-Уул аймаг дахь У-ын хэлтсийн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч М.Х-г төрийн албанаас хууль бусаар халсан. Шүүх уг шийдвэрийг хүчингүй болгож, М.Х-д ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлс, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлд нийт 22,932,271 төгрөгийг олгохоор шийдвэрлэсэн.
- **Нэхэмжлэгч**: Т нь Б.Б-ээс төрд учруулсан хохирол 22,932,271 төгрөгийг гаргуулахыг шаардгсан.
- **Хариуцагч**: Б.Б нь өөрийгөө санаатай болон илтэд болгоомжгүй үйлдэл хийгээгүй тул хохирлыг хариуцахгүй гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-11-28, **Дугаар**: 183/ШШ2024/05011
- **Шийдвэр**: Б.Б-ээс 8,812,551 төгрөгийг гаргуулж, Төрийн сангийн дансанд оруулах, үлдэх 14,119,720 төгрөгийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 498.5, 510.1-д зааснаар Б.Б нь ажилтныг давтан зөрчил гаргасан эсэхийг нягтлалгүй илтэд болгоомжгүй хандсанаас хууль бус шийдвэр гаргаж төрд хохирол учруулсан. Харин түүнийг албан тушаалаас чөлөөлөгдсөнөөс хойшхи хохирлыг хариуцах шалтгаант холбоо тогтоогдохгүй. Төрийн албаны тухай хуулийн 50.1, 50.2, 69.2, 69.2.1-д зааснаар Т нь нэхэмжлэл гаргах эрхтэй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2025-02-26, **Дугаар**: 210/МА2025/00426
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангаагүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, Т-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 498.5, 510.1-д зааснаар хохирлыг арилгасан албан байгууллага буюу Х-ийн яам, эсхүл У-ын ерөнхий газар нь гэм буруутай этгээдээс шаардах эрхтэй тул Т нь шууд нэхэмжлэл гаргах эрхгүй.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2025-06-18, **Дугаар**: 001/ШХТ2025/00483
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Б.Б нь У-ын даргаар ажиллаж байхдаа М.Х-г төрийн албанаас хууль бусаар халсан нь Захиргааны хэргийн шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон.
- Иргэний хуулийн 498.5-д зааснаар гэм хор учруулсан этгээд шууд санаатай буюу илтэд болгоомжгүй үйлдлээр гэм хор учруулсан бол гэм хорыг арилгасан байгууллага хохирлыг шаардах эрхтэй.
- Төрийн албаны тухай хуулийн 50.1, 50.2-д зааснаар төрийн албан хаагчийг хууль бусаар халсныг шүүх тогтоосон бол төрд учруулсан хохирлыг буруутай албан тушаалтнаар нөхөн төлүүлэх, мөн Төрийн албаны төв байгууллага төрийг төлөөлж шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй.
- Давж заалдах шатны шүүх Т-ийг Прокурорын байгууллагатай адилтгаж, нэхэмжлэлийг шууд гаргах эрхгүй гэж үзсэн нь буруу. Төрийн албаны талаарх чиг үүрэг бүхий Т нь төрд учирсан хохирлыг шаардах эрхтэй.
- Т-ийн дарга Б.Баатарзориг нь Зөвлөлийн бүрэн эрхийн дагуу шийдвэрлэсэн асуудлыг хэрэгжүүлэх эрхтэй тул нэхэмжлэл гаргасан нь хууль зөрчөөгүй.
- Анхан шатны шүүх Б.Б-ийг ажилтныг давтан зөрчил гаргасан эсэхийг нягтлалгүйгээр илтэд болгоомжгүй хандсаны улмаас төрд хохирол учруулсан гэж үзсэн нь үндэслэлтэй.
- М.Х-ийн гомдлыг Т нь тухайн үед зөв шийдвэрлээгүйгээс хохирлын хэмжээ нэмэгдсэн байдал тогтоогдсон тул Иргэний хуулийн 229.2-т заасныг үндэслэн хохирлын хэмжээг анхан шатны шүүхийн шийдвэрт заасан 8,812,551 төгрөгөөр тооцох нь зүйтэй.
ХуульTech