Тогтоол №8146·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: З.Г-ийн өвөө З.Мижиддорж нь 1938 онд улс төрийн хилс хэрэгт холбогдож, 10 жил хорих ял шийтгүүлсэн боловч 1940 онд хэрэггүй хэмээн цагаатгагдаж суллагдсан. З.Мижиддоржийн охин М.Зина нь 40,000,000 төгрөгийн нөхөх олговор нэхэмжилсэн боловч хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад нас барсан. М.Зинагийн охин З.Г нь нөхөх олговрыг өвлөн авах эрхтэй гэж үзэн шүүхэд хандсан.
- **Нэхэмжлэгч**: З.Г нь өвөө З.Мижиддоржийн хилс хэрэгт хэлмэгдсэний нөхөх олговор болох 40,000,000 төгрөгийг ээж М.Зина нас барсны улмаас өвлөн авах эрхтэй тул гаргуулж өгөхийг хүссэн.
- **Хариуцагч**: Прокурор нь нэхэмжлэлийг үндэслэлтэй гэж үзэж, З.Г-д 40,000,000 төгрөгийн нөхөх олговор олгох нь зүйтэй гэсэн тайлбар гаргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2020-10-30, **Дугаар**: 181/ШШ2020/02688
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч З.Г-ийн 40,000,000 төгрөгийн нөхөх олговор гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай хуулийн 13.2.2-т заасан нөхөн олговрыг нэхэмжлэх эрх нь тус хуулийн 10.3-т заасан өв залгамжлагчид шилжих эрхэд багтахгүй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2020-12-25, **Дугаар**: 9
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай хуулийн 10.3 болон Иргэний хуулийн 515.1-ийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.
- **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй байна.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2021-02-15, **Дугаар**: 210/МА2021/00024
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч З.Г
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн нь Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай хуулийн 10.3 болон Иргэний хуулийн 515.1-ийг ноцтой зөрчсөн.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1-д заасан хуулийн зорилго нь хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, нэр төрийг нь сэргээх, нөхөх олговор олгох, хэлмэгдүүлэлтийн бусад үр дагаврыг арилгах асуудлыг зохицуулах юм.
- Хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1-д учирсан хохирлыг хуульд заасан үндэслэл, журам, хэмжээний дагуу нөхөх олговор хэлбэрээр нөхөн төлнө гэж заасан.
- Хууль тогтоогчоос 2018-01-12-ны өдрийн хуулиар хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1, 9 дүгээр зүйлийн 9.2-т заасан "нөхөх олговрыг нэг удаа олгох" гэснийг хассан нь нөхөх олговрыг дахин олгох буюу 13 дугаар зүйлийн 13.2-т заасан 40,000,000 төгрөг болон 80,000,000 төгрөгийн нөхөх олговор олгох нэмэлт өөрчлөлттэй уялдаатай.
- Хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.2, 13.2.1, 13.2.2 заалтууд нь "нөхөх олговор"-ын талаарх зохицуулалт бөгөөд "гэр, орон сууцаа хураалгаж, түүний оронд орон сууц, эсхүл орлох мөнгө аваагүй байх" нөхцөл шаардаагүй, улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн үр дагаврыг арилгахаар зохицуулсан.
- Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай хуулийн 13 дугаар зүйлд 2018-01-12-ны өдрийн хуулиар орсон нэмэлт өөрчлөлт нь тухайн харилцааг өөрт заасан хэм хэмжээнд нарийвчлан зохицуулсан бөгөөд хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.3-т тусгагдсан ойлголттой харилцан хамааралгүй байна.
- Үндсэн хуулийн Цэцийн 2019-10-16-ны өдрийн 27 дугаар магадлалаар хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.2.1, 13.2.2 дахь заалтууд нь Үндсэн хуулийн заалтуудыг зөрчсөн эсэх маргаан нь Үндсэн хуулийн эрх зүйн маргааны шинжийг агуулаагүй гэж дүгнэсэн.
- Иймд хоёр шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэл бүхий тул нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхих нь зүйтэй.
ХуульTech