Тогтоол №26210

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хариуцагч Ж.******* нь ******* банкнаас авсан зээлээ гэрээний хугацаанд төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: ******* банк ХХК, хариуцагчаас 14,902,166.64 төгрөг (үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү) гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ж.*******, нэхэмжилсэн дүнгээс бага буюу 12,442,485 төгрөгийг төлсөн мөнгөө хасаад төлөх боломжтой, нэхэмжилсэн дүн өндөр байна гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-03, **Дугаар**: 435 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Ж.*******ээс 11,481,537 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 3,420,630 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүргийг хэсэгчлэн хангаж, төлсөн төлбөрийг хасаж тооцсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-12-26, **Дугаар**: 435 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх зээлийн хүүг хасаж тооцсон нь хууль зүйн үндэслэлгүй, мөн нэхэмжлэгчийн тооцсон төлбөрийг дахин хасаж тооцсон нь ойлгомжгүй байна гэж гомдол гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагч Ж.*******ээс нийт 12,284,486 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 2,617,520 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчөөгүй боловч хэргийн үйл баримтад эрх зүйн үндэслэл бүхий дүгнэлт хийгээгүй. - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 451.1-д заасан зээлийн гэрээ байгуулагдсан нь хүчин төгөлдөр. - Зээлийн гэрээний 452.2-д зааснаар зээлийн хүү болон нэмэгдүүлсэн хүү тооцохоор тохиролцсон нь хуульд нийцнэ. - Нэхэмжлэгч Ж.*******ийн гэрээний үүрэгт төлсөн 1,369,584 төгрөгийг нэхэмжлэлдээ хасаж тооцсон байхад анхан шатны шүүх дахин хасаж тооцсон нь үндэслэлгүй. - Хариуцагчийн санхүүгийн хүндрэл, Ковид-19 цар тахал зэрэг хувийн байдлыг харгалзан, мөн Монголбанкны мөнгөний бодлогын өөрчлөлтөөр зээлийн хүү буурсан зэргийг үндэслэн зээлийн хүүг нэхэмжлэлийн шаардлагаас 60 хувь буюу 3,926,520 төгрөгөөр тооцож, 2,617,520 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.2-т зааснаар шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээний дагуу үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү гаргуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч зээл авсан болон төлбөр хийснээ хүлээн зөвшөөрч, хүүгийн тооцоолол, нэмэгдүүлсэн хүүгийн талаар маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн заалтыг баримтлан хариуцагчаас тодорхой дүнг гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрөөгүй талаарх тайлбарыг шүүх хангалттай авч үзээгүй, эвлэрэх боломж байсныг үгүйсгэсэн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь гэрээний хүүгийн хувь хэмжээ, тооцоолол, нэмэгдүүлсэн хүүгийн асуудлаар талуудын тайлбар, гэрээний үүргийг зөв тооцоолсон эсэхэд дүгнэлт хийж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. Гэрээний стандарт нөхцөл, хуульд нийцээгүй заалтыг хэрхэн тайлбарлах талаар хуулийн зүйл заалтыг авч үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банктай байгуулсан зээлийн гэрээний дагуу үүсэх төлбөрийг нэхэмжлэгч шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрсөн. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулах, үлдэх хэсгийг нь хэрэгсэхгүй болгож, төлөөгүй тохиолдолд барьцаалсан хөрөнгөөр үүргийг хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг буруу гэж үзэн, хамтран үүрэг гүйцэтгэгчийг бүхэлд нь хариуцуулах шаардлагаа бүрэн хангаж өгөхийг хүссэн. Хариуцагч зээлийн хэмжээг хувааж хариуцах саналтай байсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь Иргэний хуулийн 242 дугаар зүйлийн 242.11 дэх хэсгийг буруу хэрэглэсэн гэх нэхэмжлэгчийн гомдлыг хүлээн аваад, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг тодорхой хэмжээгээр хангаж шийдвэрлэв. Баримт, тооцооллын тодорхой бус байдал, хүү тооцох аргачлалын олон талт байдал зэрэг нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банкны салбар нь зээлдэгч нараас зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн төлбөрийг шаардан нэхэмжилсэн. Зээлдэгч нар нь үндсэн зээлийг хүлээн зөвшөөрч, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн төлбөрийг хэсэгчлэн буюу бүхэлд нь эсэргүүцсэн. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нараас үндсэн зээлийн төлбөрийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн ихэнх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эсэргүүцэн, гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх нь нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангаж, анхан шатны шийдвэрт зохих өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь зээлдэгч нарыг зээлээ төлөх үүргээ биелүүлээгүй, хугацаа хэтрүүлсэн нь банкны буруутай үйлдэл биш болохыг тогтоосон. Гэсэн хэдий ч зээлийн гэрээний нөхцөл, хуулийн заалтуудыг үндэслэн зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тооцоолол, хугацаанд өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "ХБ" ХК нь Д.З, З.Б нарт холбогдуулан зээлийн гэрээний үүрэгт 47,907,382.4 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч Д.З нь үндсэн зээлийн үлдэгдэл 3,375,149 төгрөгийг зөвшөөрсөн боловч хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг төлөхөөргүй болсон гэж маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "ХБ" ХК нь зээлийн гэрээний үүрэгт 47,907,382.4 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д.З нь үндсэн зээлийн үлдэгдэл 3,375,149 төгрөгийг зөвшөөрч, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг төлөхөөс татгалзсан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-06-18, **Дугаар**: 184/ШШ2024/03497 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Д.З-с 3,384,148 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн 44,523,234 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 26 дугаар зүйлд зааснаар зөвхөн үндсэн зээлийг төлүүлэхээр харилцан тохирсон гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-08-14, **Дугаар**: 210/МА2024/01601 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Банкны тухай хуулийн 3.1.1-д зааснаар банк нь мэргэжлийн этгээдийн хувьд хэрэглэгч нарт зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тооцооллын талаар тухай бүр мэдэгдэх үүрэгтэй боловч нэхэмжлэгч энэ үүргээ биелүүлээгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-11-14, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/01338 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн, Улсын дээд шүүхийн тогтоол тайлбараас өөрөөр хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлийн гэрээний хугацаа дууссан нь зээлдэгчийг зээл, түүний хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй (Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, мөнгөн хөрөнгийн шилжүүлэг, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 20.3). - Талууд зөвхөн үндсэн зээлийг төлүүлэхээр харилцан тохирсон гэх үйл баримт хариуцагчийн тайлбараас өөр баримтаар тогтоогдоогүй. - Зээлдэгч үүргээ зөрчсөн байхад зээлдүүлэгчийг буруутгах нь үүргийг зохих ёсоор гүйцэтгэх талуудын зарчимд нийцэхгүй. - Гэрээний хугацаа дууссан, банк үүргээ биелүүлэхийг сануулаагүй, 8 жилийн дараа зээлийн хүү шаардаж байгаа нөхцөл байдлыг харгалзан үүргийн хэмжээг багасгах агуулгатай хоёр шатны шүүхийн дүгнэлтийг буруутгах үндэслэлгүй. - Хариуцагч Д.З-н эрх залгамжлагчаар түүний эхнэр Д.П тогтоогдсон нь гагцхүү процессын эрх, үүргийг өөртөө шилжүүлэн авсан эрх залгамжлагч бөгөөд материаллаг эрх зүйн харилцаанд үйлчлэхгүй тул Д.П нь зээлийн үүргийг өөрийн эд хөрөнгөөр хариуцах үндэслэлгүй. - Д.З-н өр төлбөрийг Д.П хариуцахгүй бөгөөд Д.З-н хуваарьт хөрөнгө өвийн журмаар шилжих тохиолдолд гагцхүү уг хөрөнгийн хэмжээгээр өвлөн хариуцна. - 2016-11-30-ны байдлаар зээлийн хүүгийн үлдэгдэл 8,389,071 төгрөг, 2016-11-30-ны өдрөөс хойш зээлдэгчийн төлсөн 23,589,852 төгрөгийг үндсэн зээлээс хасвал 3,384,148 төгрөгийн үндсэн зээл тус тус төлөөгүй тул нийт 11,773,219 төгрөгийг (үндсэн зээл 8,389,071 төгрөг, хүү 3,384,148 төгрөг) төлөх үүрэгтэй.