Тогтоол №25160

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн автомашин худалдан авах гэрээний дагуу төлбөр төлөөгүй улмаас компани автомашиныг нь хураан авсан. Иргэн төлсөн мөнгөө буцаан авахаар нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Компанийн зээлийн гэрээний нөхцөлийг зөрчсөн үндэслэлээр иргэний нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Иргэн компанийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, хэт нэг талыг барьсан, хууль бус шийдвэр гаргасан хэмээн гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, холбогдох хуулийг хэрэглээгүй гэж үзэж шийдвэрийг хүчингүй болгож дахин хянан хэлэлцүүлэхээр буцаав. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хоорондох эрх зүйн харилцаа нь зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ эсвэл лизингийн гэрээний аль нь болохыг тодруулан, хуулийн зохицуулалтыг зөв тогтоох шаардлагатай. Гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд талууд гэрээгээр авсан бүх зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч “Н ББСБ” ХХК нь хариуцагч “Н” ХХК-д автомашин худалдан авахад зориулж 136 сая төгрөгийн зээлийн гэрээ байгуулсан боловч зээлийн төлөлт хийгдээгүй тул үүрэгт 57,904,933 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: "Н ББСБ" ХХК нь хариуцагч зээлийн гэрээний үүргээ зөрчиж төлөлт хийгээгүй тул үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, улсын тэмдэгтийн хураамж, нотариатын үйлчилгээний хураамж нийт 57,904,933 төгрөгийг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "Н" ХХК нь нэхэмжлэгч зээлийн гэрээний дагуу мөнгөн хөрөнгийг өөрийн дансанд хийгээгүй тул зээл олгогдоогүй гэж үзэж, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгуулахыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-05-11, **Дугаар**: 181/ШШ2018/01100 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 16,220,173 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх 41,685,760 төгрөгийг гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах нэхэмжлэлийн шаардлагын хамт хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 153.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-02, **Дугаар**: 1536 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нь зээлийн төлбөрийг шаардаж байсан боловч хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй, шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлсэн. Хариуцагч нь зээлийн гэрээ байгуулагдаагүй, зээл олгогдоогүй тул хүү бодох үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-09-17, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоохгүйгээр, нотлох баримтыг буруу үнэлж, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрх бүхий хуулийн этгээдээс зээл олгох гэрээгээр зээлдүүлэгч нь мөнгөн хөрөнгийг хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу тодорхой хугацаатайгаар, зээлдэгчид шилжүүлдэг. Зээлдэгчийн зээлийн дансанд гүйлгээ хийгдсэнээр зээлийг олгосонд тооцно. - Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд Номин трейдинг ХХК оролцоогүй байхад шүүх уг хуулийн этгээд болон хариуцагчийн хоорондын автомашин худалдах-худалдан авах гэрээг нотлох баримтын хэмжээнд үнэлж зээлийн гэрээний талаар дүгнэлт хийсэн нь буруу. - Номин трейдинг ХХК нь Н ХХК-д автомашин худалдаж, урьдчилгаа төлбөрийг хариуцагчаас авсан, автомашины үлдэх төлбөр “Н ББСБ” ХХК-с зээл олгох хэлбэрээр төлөгдсөн, хариуцагчийн худалдан авсан автомашин нэхэмжлэгчийн нэр дээр бүртгэлтэй байна. - Н ХХК, Номин трейдинг ХХК-ийн хооронд автомашин худалдах-худалдан авах гэрээтэй холбоотой маргаан үүссэн эсэх, уг гэрээ дуусгавар болсон эсэх нь тодорхойгүй байгаа тохиолдолд автомашиныг зээлийн төлбөрт тооцох эсэх талаар дүгнэлт хийх нь Иргэний хуулийн 451, 453 дугаар зүйлд нийцэхгүй. - Хэргийн бодит байдал тогтоогдоогүй, хэрэгт байгаа баримтын хэмжээнд хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй байх тул шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаах нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь автомашины өмчлөх эрхийг тогтоолгож, илүү төлсөн мөнгөө гаргуулах, хариуцагч нь зээл, гэрээний нөхцлөөс шалтгаалан автомашиныг хуулийн дагуу өөрийн өмчлөлд шилжүүлэн авсан гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Автомашины өмчлөх эрхийг нэхэмжлэгчид шилжүүлэхийг даалгаж, илүү төлсөн мөнгийг гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн, талуудыг мэтгэлцүүлээгүй, хуулийн зүйл заалтыг буруу хэрэглэсэн үндэслэлээр шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаав. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээ нь зээлийн болон барьцааны зохицуулалтад хамаарах бөгөөд барьцаалан зээлдэх газраас олгосон зээлийн хувьд хөдлөх хөрөнгийг өмчлөх эрхийг шилжүүлдэггүй, харин худалдан борлуулах замаар үүргийг хангуулдаг. Гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, гарын үсэгний үнэн эсэх талаар хангалттай мэтгэлцээгүй, нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн нь давж заалдах шатны шүүхээс дүгнэлт хийх боломжгүй болгожээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь автомашин худалдан авах гэрээний дагуу төлбөр хийсэн боловч хариуцагч автомашиныг өөр компанид барьцаалж, улмаар автомашин нь ослоор эвдэрсэн тул төлсөн мөнгийг буцаан шаардсан. Хариуцагч нь автомашиныг худалдан авахаас өмнө зээлээр авсан болон барьцаалагдсан талаар мэдэгдсэн, нэхэмжлэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлага болон үндэслэлийг хүлээн аваагүй, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүх хэргийг зөв шийдвэрлээгүй, гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, эд хөрөнгийн эрх зүйн байдлыг зөв тодорхойлоогүй, баримт нотлох хангалтгүй гэж гомдол гаргасан. Хариуцагч тал шийдвэрт техникийн алдаа гарсан ч агуулгад нөлөөлөхгүй, гэрээ нь хуульд нийцсэн, нэхэмжлэгч өмчлөх эрхээ шилжүүлэхээс татгалзсан гэж хариу мэдэгдсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаалаа. Шүүхээс автомашины өмчлөх эрх, барьцааны асуудал, гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, эд хөрөнгө эзэмших, ашиглахтай холбоотой нөхцөл байдлыг бүрэн тодруулаагүй, хэргийн болон нотлох баримтын хүрэлцээ хангалтгүй байгааг тогтоосон. Мөн нотлох баримтыг хуульд заасан журмаар цуглуулаагүй нь шийдвэрийн үндэслэл болохгүй гэж үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчид 2015 онд 16 сая төгрөг зээлүүлсэн бөгөөд 2017 онд бичгээр зээлийн гэрээ байгуулан нотариатаар гэрчлүүлсэн. Гэрээгээр 1 сарын хугацаатай, хүүгүйгээр зээлүүлж, хугацаа хэтэрвэл хоног тутамд 0.5%-ийн алданги төлөхөөр тохирсон. Хариуцагч төлбөрөө төлөөгүй тул нэхэмжлэгч үндсэн зээл, алданги, хохирол нийт 24,600,000 төгрөг нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Х.Т- Ж.Э-од 16 сая төгрөг зээлүүлсэн бөгөөд хугацаа хэтэрсэн тул үндсэн зээл, алданги, хохирол нийт 24,600,000 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ж.Э- Зээлийн гэрээ байгуулаагүй, мөнгө аваагүй. Гэрээ нь автомашин худалдах-худалдан авах гэрээтэй холбоотойгоор сүүлд нөхөж хийгдсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-30, **Дугаар**: 184/ШШ2018/02961 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-01-21, **Дугаар**: 172 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, Ж.Э-оос 24 сая төгрөгийг гаргуулан Х.Т-т олгож, үлдэх 600,000 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 232.6. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: [yyyy-mm-dd], **Дугаар**: [Дугаар байхгүй] - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх талуудын хооронд зээлийн гэрээ байгуулагдсан гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэрэгт авагдсан 2017 оны 05 дугаар сарын 23-ны өдрийн гэрээнд Х.Т- нь 16,000,000 төгрөгийг нэг сарын хугацаатай, хүүгүйгээр Ж.Э-од зээлдүүлэх, хариуцагч төлбөр төлөх хугацааг хэтрүүлсэн тохиолдолд алданги төлөх талаар заасан. - Хоёр шатны шүүх Иргэний хуулийн 281.1-ийг баримтлан эсрэг шийдэл гаргасан нь маргааны үйл баримт хангалттай бүрэн тогтоогдоогүй байдалтай холбоотой. - Зохигч үүссэн эрх зүйн харилцааны талаар эрс зөрүүтэй тайлбар гаргаж байгаа нөхцөлд нэхэмжлэлийн үндэслэл болж буй гэрээ нь бусад баримтаар давхар нотлогдсон тохиолдолд маргаантай харилцааны талаар эцэслэн дүгнэлт хийх хууль зүйн үндэслэл бүрдэнэ. - Хариуцагч нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн үндэслэлээ Б.М- болон машин авсан үйл баримттай холбогдуулан тайлбарлаж, энэ тухай баримтын хуулбарыг Тээврийн хэрэгслийн бүртгэлийн хэлтсийн архиваар баталгаажуулан шүүхэд гаргаж өгсөн /хх22/ байхад энэ үйл баримтыг “..нотлогдоогүй...” гэж үзсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44.4-т нийцээгүй. - Төлөөлөгч нар нь маргааны үйл баримтын талаар тодорхой мэдээлэлгүй байгааг анхаарч, талуудын мэтгэлцэх эрх хангалттай хэрэгжиж буй эсэхийг зохицуулах шаардлагатай. - Эрх зүйн маргааны үйл баримт хангалттай бүрэн тогтоогдоогүй, шүүх Иргэний хууль, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн хэрэглэвэл зохих зүйлийг хэрэглээгүй байх тул шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.