Тогтоол №23995

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нас барсан Х.Баярсайханы эцэг эх Л.Х, Д.П нар нь түүний өвлөгдөх эд хөрөнгөөс хууль ёсны өвлөгчид ногдох хэсгийг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Л.Х, Д.П нар нь хүү Х.Баярсайханы эзэмшилд байсан 8 төрлийн хөрөнгийг 784,000,000 төгрөгөөр үнэлж, 6 өвлөгчид адил хувааж, өөрсдөд нь ногдох 260,666,666 төгрөгийг хариуцагч Э.Б-ээс гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Э.Б нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, өвлөгдөх хөрөнгө байхгүй, нэхэмжлэгч нарын зааж буй хөрөнгүүд нь өөрийнх нь нэр дээр бүртгэгдсэн байдаг тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-16, **Дугаар**: 854 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Э.Б-ээс 32,233,333 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Л.Х, Д.П нарт олгож, 128,933,333 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1.1, 520.6. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-04, **Дугаар**: 95 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий биш гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн зарим тооцоонд өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-16, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Л.Х, Д.П болон хариуцагч Э.Б - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нар давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, хариуцагчийн төлөөлөгч нотлох баримт гаргаж өгөөгүй гэсэн. Хариуцагч анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий бус байна гэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх өвлөгдөх хөрөнгийн талаархи дүгнэлтийг хуульд нийцүүлээгүй байна. - Шүүх 2 орон сууц, газар, эксковатор нь хариуцагчийн нэр дээр бүртгэгдсэн, Х.Баярсайханыг нас барахаас өмнө бүртгэл хийгдсэнийг анхаараагүйгээс Иргэний хуулийн 110.1, 183 дугаар зүйлийн зохицуулалтыг хэрэглээгүй, мөн хуулийн 126.1-ийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Шүүх Х.Баярсайханыг нас барах үед өвлөгдвөл зохих ямар эд хөрөнгө байсан, хэн аль хөрөнгийг эзэмшиж байгааг бүрэн тодруулаагүй. - Toyota pickup маркийн автомашины улсын дугаарт өөр маркийн автомашин бүртгэлтэй байгааг дахин тодруулаагүй атлаа шүүхүүд зөрүүтэй дүгнэлт хийсэн нь учир дутагдалтай. - Дээрх үндэслэлээр хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Н.С нь 2006 онд нас барсан бөгөөд түүний нэр дээр бүртгэлтэй байсан орон сууцны өмчлөлийн асуудлаар маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: С.А, Б.Б нар нь талийгаач Н.С-д ногдох орон сууцны хэсгийн хууль ёсны өвлөгчөөр тогтоолгох, мөн 50,000,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Г.М нь маргаан бүхий орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-02-14, **Дугаар**: 101/ШШ2022/00615 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч С.А, Б.Б нарын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 75.1, 520.1.1-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч нар хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтрүүлсэн гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-05-13, **Дугаар**: 210/МА2022/00615 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Г.М-ийг шударга өмчлөгч мөн эсэх талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийгээгүй, хөөн хэлэлцэх хугацааг буруу хэрэглэсэн, мөн нотлох баримт бүрдүүлэх хүсэлтийг хангаагүй нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 528.4-т заасан өв хүлээн авах хугацааг сунгах эсэх талаар дүгнэлт хийгээгүй, харин Иргэний хуулийн 75.1-д заасан хөөн хэлэлцэх ерөнхий хугацааг буруу хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгчийн 2021 оны 6 сард орон сууцны гэрчилгээ Н.С-ийн нэр дээр байгааг мэдсэн гэх үйл баримтыг гэрчийн мэдүүлгээр тогтоолгох, хариуцагчийн орон сууцны үнийг шинжээчээр тогтоолгох хүсэлтийг анхан шатны шүүх үндэслэлгүйгээр хангаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.3, 38.6-д нийцэхгүй байна. - Анхан шатны шүүх нотлох баримт бүрдүүлэх ажиллагааг бүрэн гүйцэтгэж чадаагүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн. - Давж заалдах шатны шүүх нь эдгээр ажиллагааг нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1, 168.1.7-д заасны дагуу шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах нь зүйтэй гэж дүгнэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийг тогтоолгох, хууль бус өмчлөлөөс мал гаргуулах, өв залгамжлалаар ногдох хэсгийг гаргуулах, өв хүлээн авсан зээлийн өрийг төлүүлэх тухай нэхэмжлэлтэй холбоотой хэрэг. АНХАН ШАТ: Шүүх нь хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийг тогтоон, хөрөнгийг гэр бүлийн гишүүдэд хуваарилж, зарим шаардлагыг хангаж, заримыг нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль болон нотлох баримтын үнэлгээг буруу хийсэн гэж үзэн, тухайлбал, нэг гэр бүлийн гишүүний өв залгамжлах эрхийг тогтооход хууль бус лавлагааг үндэслэсэн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүх нь нотлох баримтыг бүх талаас нь үнэлж чадаагүй, тухайлбал, гэр бүлийн гишүүний өвлөх эрхийг тогтооход шаардлагатай баримтыг бүрэн гаргуулаагүй гэж дүгнэн, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаахаар шийдвэрлэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгчид нь гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын хөрөнгөөс өөрт ногдох хэсгийг тогтоолгох, хууль бус эзэмшлээс хөрөнгөө гаргуулах, өвлөх хөрөнгөөс ногдох хэсгийг тогтоолгох, өрийн үүргээс ногдуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь талийгаачийн ганц охин бөгөөд эцгийнхээ өвлөх эрхтэй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгч нарт малыг тогтоосон хэмжээгээр гаргуулж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг гаргуулах, орон сууцыг хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгөд тооцуулах нэхэмжлэлийг хангаагүй. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёс, үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, хэргийн оролцогчийн баримтыг бодитой харьцуулан үнэлээгүй, хуулийг буруу тайлбарласан, улсын тэмдэгтийн хураамжийг буруу тогтоосон гэж үзэж, шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр мөн шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн хууль зүйн болон бодит үндэслэлийг тодорхой заагаагүй, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан эсэхийг тогтоох хэсэгт дурдаагүй, улсын тэмдэгтийн хураамжийг буруу тогтоосон зэрэг үндэслэлээр шийдвэрийг хүчингүй болгон буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь талийгаач нөхрийнхөө хүүхдээс өвлөх хөрөнгийг гаргуулах, гуравдагч этгээд нь гэр бүлийн дундын өмчийг тогтоолгох шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь хөрөнгийн өмчлөл, хамтран өмчлөх болон өвлөх эрхийг эсэргүүцсэн. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн хүүг өвлөгчөөр тогтоолгож, тодорхой мөнгөн хөрөнгийг гаргуулах, харин малын өвийг хэрэгсэхгүй болгож, гэр бүлийн дундын өмчийг хэсэгчлэн тогтоож, үлдсэнийг нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч, өмгөөлөгч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн гэж үзэн давж заалдсан. Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгч, өмгөөлөгчийн гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзэхдээ анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн шаардлагыг хангаагүй гэж үзсэн. Нэхэмжлэгч нь нас барсны хууль ёсны төлөөлөгч болохыг нь тогтоох, улмаар өвлөх эрхийг нь хамгаалах зорилготой нэхэмжлэл гаргасан. Шүүхийн захирамж нь нэхэмжлэлийн шаардлагатай хамааралгүй гэх үндэслэлээр нотлох баримт гаргуулах тухай хүсэлтийг хангахаас татгалзсан нь нэхэмжлэгчийн эрхийг зөрчсөн. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад шүүх хуралдааны тэмдэглэл, шүүгчийн захирамжийн огноо болон агуулга зөрчсөн гэх мэт алдаанууд байсныг тогтоосон. Иймд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаажээ.