Тогтоол №23967

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Талийгаач Г.Дийн нэр дээрх үл хөдлөх болон мөнгөн хөрөнгийг хууль ёсны өвлөгчөөр тогтоолгож, өөрт болон хүүхдүүдэд ногдох хэсгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэл, мөн эдгээр хөрөнгө нь гэр бүлийн хамтын бизнесийн үр дүнд бий болсон тул оногдох хэсгийг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэл. - **Нэхэмжлэгч**: Н.Т, Д.Э нар нь маргаж буй эд хөрөнгө, мөнгө нь гэрлэснээс хойш бий болсон гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгө, хариуцагч нарын оролцоогүй тул хууль ёсны өвлөгчөөр тогтоолгож, өөрт болон хүүхдүүдэд ногдох хэсгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Б.Г, Ц.М нар нь маргаж буй эд хөрөнгө, мөнгө нь гэр бүлийн хамтын үйл ажиллагааны үр дүнд бий болсон, бүх хөрөнгө том хүү Г.Дийн нэр дээр бүртгэлтэй байсан тул 568,464,964 төгрөгийн үнэ бүхий эд хөрөнгө болон мөнгөн хөрөнгөөс оногдох хэсгийг гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-21, **Дугаар**: 102/ШШ2020/00627 - **Шийдвэр**: Н.Т нарын нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, Б.Г, Ц.М нарын сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1.1, 476.1, 126.1. Маргаж буй эд хөрөнгө, мөнгөн хуримтлалуудын эзэмшигч нь Г.Д, хамтын үйл ажиллагааны үр дүнд бий болсон гэдэг нь тогтоогдоогүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-04-10, **Дугаар**: 834 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг шийдвэрлээгүй орхигдуулсан, мөн зарим хөрөнгийг хуваарьт хөрөнгө гэж үзсэн нь үндэслэлгүй. Хариуцагч нь сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлийг нотлох баримтыг шүүх үнэлээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1, 3 дахь заалтыг өөрчлөн найруулж, 2 дахь заалтыг хасч, бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1.1, 520.6. Хариуцагч нарын сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлийг нотлох баримтгүй, Г.Дийн орон сууц болон банкны хадгаламжийн дансан дахь мөнгөн хөрөнгө нь гэр бүлийн хамтран ажилласнаас бий болсон дундаа өмчлөх хөрөнгө гэдгийг нотлох баримт байхгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-10, **Дугаар**: 00720/2020/00099 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Н.Т, Хариуцагч Б.Г, Ц.М - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг шийдвэрлээгүй орхигдуулсан, зарим хөрөнгийг үндэслэлгүйгээр хуваарьт хөрөнгө гэж үзсэн, дансны мөнгөн дүнг сольж бичсэн. Сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлийг нотлох баримтыг үнэлээгүй, Хөвсгөл аймагт байрлах хөрөнгөөс өвийн журмаар ногдох хэсгийг тооцоогүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх зохигчийн маргаж буй үндэслэлд дүгнэлт хийж, хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг хуульд заасан журмын дагуу үнэлж чадаагүй. - Маргааны үйл баримтад хуулийг зөрүүтэй тайлбарлан хэрэглэсэн. - Хариуцагч нараас гэр бүлийн хамтын үйл ажиллагааны үр дүнд бий болгосон гэж маргасан бөгөөд Хан-Уул дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018-11-07-ны өдрийн 183/ШШ2018/02491 дүгээр шийдвэрээр бизнесийн хамтын үйл ажиллагаа эрхэлж байсныг тогтоосон байхад давж заалдах шатны шүүх энэ баримтыг хариуцагч нарын сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлийг нотлохгүй гэж дүгнэсэн нь учир дутагдалтай. - Давж заалдах шатны шүүх Голомт банкны данснаас нэхэмжлэгч болон хариуцагч нарт олгох төлбөрийг хэрхэн тооцсон нь ойлгомжгүй байна. - Хөвсгөл аймгийн гараж, контейнерийг хариуцагч Б.Г, Ц.М нарт олгохдоо хууль зүйн үндэслэлийг магадлалд заагаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 118.4-т нийцэхгүй байна. - Үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг тодруулж, нотлох баримтыг хуулийн дагуу тал бүрээс нь бодитойгоор үнэлэх шаардлагатай.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Талийгаач Г.Д-ийн өв хөрөнгийг хуваахтай холбоотой маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Н.Т-, Д.Э- нар нь талийгаачийн хууль ёсны өвлөгчөөр тогтоолгож, өөрт болон хүүхдүүдэд ногдох үл хөдлөх эд хөрөнгө, мөнгөн хөрөнгийн хэсгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Б.Г-, Ц.М- нар нь талийгаачийн эцэг эх бөгөөд хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгөөс өөрт ногдох хэсгийг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-21, **Дугаар**: 102/ШШ2020/00627 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1.1, 476.1, 126.1-д заасныг баримтлан нэхэмжлэгч нарыг хууль ёсны өвлөгч гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-04-23, **Дугаар**: 210/МА2020/00827 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нь шийдвэрийн тогтоох хэсэгт өв хөрөнгийн хуваарилалтыг тодорхой заагаагүй, хариуцагч нь сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн найруулж, бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талийгаачийн эхнэр, хүүхдүүд, эцэг эх нь Иргэний хуулийн 518.1-д зааснаар адил хэмжээгээр өвлөх эрхтэй 7 хууль ёсны өвлөгч байна. - Хан-Уул дүүргийн 15 дугаар хороо, 6А байрны 41 тоот орон сууц, Баянгол дүүрэг, 2 дугаар хороолол, 4 дүгээр хороо, Төмөр замын 56 дугаар байрны 46 тоот 1 өрөө байр нь Иргэний хуулийн 126.1, 126.2.4-т зааснаар гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын хөрөнгө байна. - Эдгээр 2 орон сууцны нийт үнэ 207 300 000 төгрөгөөс Г.Д-ид ногдох хэсэг 34 550 000 төгрөг /207 300 000:6/ бөгөөд үүнийг 7 өвлөгч адил хэмжээгээр өвлөх тул нэг хүнд 4 935 714 төгрөг ногдоно. - Г.Д-ийн дансанд хуримтлагдсан мөнгөн хөрөнгө, гарааш, контейнер нь Иргэний хуулийн 127.1.6-т заасан мэргэжлийн үйл ажиллагаанд шаардагдах хөрөнгө тул хуваарьт хөрөнгөд тооцно. - Нийт хуваарьт хөрөнгийн хэмжээ 356 331 840 төгрөг + 5 061 100 төгрөг = 361 392 940 төгрөг бөгөөд нэг өвлөгчид 51 627 562 төгрөг ногдоно. - Хариуцагч Б.Г-, Ц.М- нарт орон сууцны ногдох хэсгээс 9 871 428 төгрөг, хуваарьт хөрөнгөөс 103 255 124 төгрөг нийт 113 126 552 төгрөг ногдоно. - Баянгол дүүргийн 1 өрөө байр, Хөвсгөл аймаг дахь гарааш, контейнерыг хариуцагч Б.Г-, Ц.М- нарт шилжүүлж, Голомт банкны хамтран эзэмшдэг данснаас 54 421 484 төгрөгийг гаргуулах эрхийг олгосон. - Нэхэмжлэгч Н.Т-, Д.Э- нарт Хан-Уул дүүргийн орон сууц, Хас банк, Хаан банк, Голомт банкны дансны үлдэгдэл нийт 296 849 256 төгрөгийн мөнгөн хөрөнгийг гаргуулах эрхтэй болохыг тогтоосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нар Ш.Нарантуяагийн гэр бүлийн гишүүд болох бөгөөд талийгаачийг нас барсны дараа хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгөөс гишүүнд ногдох хэсгийг тогтоолгож, өв залгамжлалаар ногдох хэсгийг гаргуулах, хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс мал гаргуулах, зээлийн төлбөр төлүүлэхээр нэхэмжилсэн. Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргаж, өөрт ногдох өв хөрөнгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Х.Энхтуяа, Н.Номин, Х.Болортунгалаг, Н.Болорчимэг нар нь Ш.Нарантуяатай хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгөөс гишүүнд ногдох хэсгийг тогтоолгож, өв залгамжлалаар ногдох хэсгийг гаргуулах, хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс мал гаргуулах, зээлийн төлбөр төлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: Н.Баяртуул нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, өөрийн эцэг Ш.Нарантуяагийн хуваарьт хөрөнгө болох мал сүргийг хасаж тооцох, өвлөгдөх эд хөрөнгөөс өөрт ногдох хэсгийг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-27, **Дугаар**: 156/ШШ2019/00359 - **Шийдвэр**: Ш.Нарантуяа, Х.Энхтуяа, Н.Номин нарын хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийг 643.288.000 төгрөгөөр тогтоож, тус бүрт 214.429.333 төгрөгийн хөрөнгийг хуваарилсан. Нэхэмжлэгч Х.Болортунгалаг, Н.Болорчимэг нарын шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Хариуцагчаас мал, төл мал гаргуулж, нэхэмжлэгч нарт олгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хангаж, нэхэмжлэгч нараас 93.544.833 төгрөг гаргуулж, хариуцагчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 129.1.4, 129.6, 130.3, 106.1, 88.3, 520.1.1, 520.6, 532.1, 535.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-18, **Дугаар**: 226/МА2019/00018 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Н.Баяртуул - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус тул хүчингүй болгуулах. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.7-д заасан үндэслэлийг дурдаж, нотлох баримт дутуу бүрдүүлсэн гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-18, **Дугаар**: 226/МА2019/00018 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Х.Энхтуяа - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал үндэслэлгүй тул хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийг нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлж хэргийг хянан шийдвэрлэсэн гэж үзсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.7-д нийцээгүй. Учир нь Н.Болорчимэгийг эцэг тогтоосон тухай лавлагаа нь Иргэний улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 4.1.4-т зааснаар бүртгэлийн мэдээллийн үнэн зөвийг нотолсон баримт болно. - Ш.Нарантуяаг нас барах үед нэхэмжлэгч Х.Болортунгалаг, Н.Болорчимэг нар түүнтэй хамт амьдраагүй тул гэр бүлийн гишүүн гэж үзэхгүй. - Гэрлэгчдийн хамтран амьдрах хугацаанд бий болсон хөрөнгө нь гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын өмч мөн болох нь хэрэгт авагдсан баримтуудаар тогтоогдсон. - Анхан шатны шүүх гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгөөс нэг гишүүнд ногдох хэсгийг тогтоохдоо Иргэний хуулийн 130.3-ыг зөрчөөгүй. - Ш.Нарантуяагийн өвлөгдөх хөрөнгийн хэмжээг шүүх 374.179.333 төгрөг гэж тогтоосон нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлд нийцсэн. - Нэхэмжлэгч Х.Энхтуяа, Н.Болорчимэг, Н.Номин, хариуцагч Н.Баяртуул нар нь Иргэний хуулийн 520.1, 520.1.1-д зааснаар хууль ёсны өвлөгч тул тус бүр 93.544.833 төгрөгийн эд хөрөнгө өвлөх эрхтэй гэж үзсэн нь хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, хэрэгт авагдсан баримтад тулгуурлан үндсэн ба сөрөг нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хангахдаа Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн тул шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь талийгаач нөхрийнхөө хүүхдээс өвлөх хөрөнгийг гаргуулах, гуравдагч этгээд нь гэр бүлийн дундын өмчийг тогтоолгох шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь хөрөнгийн өмчлөл, хамтран өмчлөх болон өвлөх эрхийг эсэргүүцсэн. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн хүүг өвлөгчөөр тогтоолгож, тодорхой мөнгөн хөрөнгийг гаргуулах, харин малын өвийг хэрэгсэхгүй болгож, гэр бүлийн дундын өмчийг хэсэгчлэн тогтоож, үлдсэнийг нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч, өмгөөлөгч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн гэж үзэн давж заалдсан. Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгч, өмгөөлөгчийн гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзэхдээ анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн шаардлагыг хангаагүй гэж үзсэн. Нэхэмжлэгч нь нас барсны хууль ёсны төлөөлөгч болохыг нь тогтоох, улмаар өвлөх эрхийг нь хамгаалах зорилготой нэхэмжлэл гаргасан. Шүүхийн захирамж нь нэхэмжлэлийн шаардлагатай хамааралгүй гэх үндэслэлээр нотлох баримт гаргуулах тухай хүсэлтийг хангахаас татгалзсан нь нэхэмжлэгчийн эрхийг зөрчсөн. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад шүүх хуралдааны тэмдэглэл, шүүгчийн захирамжийн огноо болон агуулга зөрчсөн гэх мэт алдаанууд байсныг тогтоосон. Иймд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаажээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нас барсан Х.Баярсайханы эцэг эх Л.Х, Д.П нар нь түүний өвлөгдөх эд хөрөнгөөс хууль ёсны өвлөгчид ногдох хэсгийг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Л.Х, Д.П нар нь хүү Х.Баярсайханы эзэмшилд байсан 8 төрлийн хөрөнгийг 784,000,000 төгрөгөөр үнэлж, 6 өвлөгчид адил хувааж, өөрсдөд нь ногдох 260,666,666 төгрөгийг хариуцагч Э.Б-ээс гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Э.Б нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, өвлөгдөх хөрөнгө байхгүй, нэхэмжлэгч нарын зааж буй хөрөнгүүд нь өөрийнх нь нэр дээр бүртгэгдсэн байдаг тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-16, **Дугаар**: 854 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Э.Б-ээс 32,233,333 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Л.Х, Д.П нарт олгож, 128,933,333 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1.1, 520.6. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-04, **Дугаар**: 95 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий биш гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн зарим тооцоонд өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-16, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Л.Х, Д.П болон хариуцагч Э.Б - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нар давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, хариуцагчийн төлөөлөгч нотлох баримт гаргаж өгөөгүй гэсэн. Хариуцагч анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий бус байна гэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх өвлөгдөх хөрөнгийн талаархи дүгнэлтийг хуульд нийцүүлээгүй байна. - Шүүх 2 орон сууц, газар, эксковатор нь хариуцагчийн нэр дээр бүртгэгдсэн, Х.Баярсайханыг нас барахаас өмнө бүртгэл хийгдсэнийг анхаараагүйгээс Иргэний хуулийн 110.1, 183 дугаар зүйлийн зохицуулалтыг хэрэглээгүй, мөн хуулийн 126.1-ийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Шүүх Х.Баярсайханыг нас барах үед өвлөгдвөл зохих ямар эд хөрөнгө байсан, хэн аль хөрөнгийг эзэмшиж байгааг бүрэн тодруулаагүй. - Toyota pickup маркийн автомашины улсын дугаарт өөр маркийн автомашин бүртгэлтэй байгааг дахин тодруулаагүй атлаа шүүхүүд зөрүүтэй дүгнэлт хийсэн нь учир дутагдалтай. - Дээрх үндэслэлээр хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.