Тогтоол №9568·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Ш.М нь Баян-Өлгий аймгийн Алтай сумын "Бардамын Сээр өтөг" хэмээх газарт өвөлжөөний болон хаваржааны зориулалтаар газар эзэмшдэг бөгөөд хариуцагч Ү.Б нь тус газарт зөвшөөрөлгүйгээр өвөлжөө, хашаа, малын саравч барьж, малаа бэлчээрлүүлж байгаа нь өөрийнх нь газар эзэмших эрхийг зөрчиж байна гэж маргажээ.
- **Нэхэмжлэгч**: Ү.Бийн барьсан өвөлжөөний байшин, хашаа, малын саравчтай хашаа хороог албадан буулгаж, газрыг чөлөөлүүлэх.
- **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, өөрийн хөрөнгөөр байшин, амбаар, хашаа, өвөлжөө барьсан бөгөөд нэхэмжлэгчийн эрхийг зөрчөөгүй гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2022-01-25, **Дугаар**: 130/ШШ2022/00111
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан.
- **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгч Ш.М нь "Бардамын Сээр өтөг" гэх газарт өвөлжөөний зориулалтаар газар эзэмшдэг нь тогтоогдсон. Хариуцагч Ү.Б нь багийн Иргэдийн Нийтийн хурлаар хэлэлцүүлж зөвшөөрөл аваагүйгээр өвөлжөөний байшин барьж, хашаа татсан нь Газрын тухай хууль зөрчсөн. Нэхэмжлэгч нь Үндсэн хуулийн зургаадугаар зүйлийн 1, 2, Газрын тухай хуулийн 27.1, 27.3, 27.4-ийг баримтлан нийтийн өмч болох бэлчээрийн газрыг бусдын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхээр шүүхэд хандсан нь хууль зөрчөөгүй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2022-04-01, **Дугаар**: 212/МА2022/00026
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль зүйн үндэслэлгүй.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 92.1, 106.4-т заасан үндэслэл тогтоогдоогүй. Нэхэмжлэгчийн эзэмшилд байгаа газарт хариуцагч үл хөдлөх эд хөрөнгө барьсан нь тогтоогдоогүй бөгөөд нэхэмжлэгчийн эзэмших эрхтэй газартай хариуцагчийн барьсан хашаа, байшин давхцаагүй, түүний субъектив эрхэд саад учруулсан нөхцөл тогтоогдоогүй. Газрыг чөлөөлүүлэх ажиллагааг эрх бүхий этгээд буюу Сумын Засаг даргад хуулиар харьяалуулсан тул нэхэмжлэгч нэхэмжлэл гаргах эрхтэй этгээд биш.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2022-07-06, **Дугаар**: 001/ШХТ2022/00583
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч М.Ганбат
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй буюу буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Нэхэмжлэгч Ш.М-д газар эзэмших гэрчилгээний үндсэн дээр эзэмшүүлж байгаа хаваржааны болон өвөлжөөний зориулалтаар олгосон тус бүр 700 м.кв талбай бүхий газар нь хариуцагч Ү.Бийн өвөлжөөний зориулалттай байшин, хашаа барьсан газартай давхцаагүй болох нь хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдсон.
- Иргэний хуулийн 106.1, 106.2, 106.4-т зааснаар өмчлөгч хөрөнгөө бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах, өмчлөлийн зүйлээ эзэмшихтэй холбоогүй боловч өмчлөх болон эзэмших эрх нь ямар нэгэн байдлаар зөрчигдсөн гэж үзвэл тухайн этгээд уг зөрчлийг арилгуулах, эсхүл өмчлөх буюу эзэмших эрхээ хэрэгжүүлэхэд саад болж байгаа үйлдлийг зогсоохыг эрх зөрчигчөөс шаардах эрхтэй. Нэхэмжлэгчийн субьектив эрхийг зөрчсөн үйлдэл тогтоогдоогүй.
- Газрын тухай хуульд зааснаар газрыг эзэмших эрхийн гэрчилгээтэй эзэмших бөгөөд хариуцагч Ү.Б бэлчээрийн зориулалттай газарт зохих эрх бүхий этгээдийн зөвшөөрөлгүй өвөлжөөний зориулалттай байшин, хашаа барьсан нь хууль зөрчсөн боловч хууль бус эзэмшлээс газрыг чөлөөлүүлэх эрхийг тухайн эрх бүхий байгууллага (сумын Засаг дарга) шаардах эрхийг хэрэгжүүлнэ.
- Газрын тухай хуулийн 52.1, 52.2, 52.10-т зааснаар бэлчээр ашиглах асуудлаар гарсан аливаа маргааныг багийн иргэдийн Нийтийн Хурлаар хэлэлцэж зохицуулах, эс тохиролцсон тохиолдолд Засаг дарга шийдвэрлэхээр зохицуулсан байна. Иймд бэлчээрийн газрыг чөлөөлүүлэх шаардлагыг хариуцагчид холбогдуулан гаргах эрх зүйн үндэслэл нэхэмжлэгчид байхгүй.
- Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгчийн субьектив эрхийг зөрчсөн үйлдэл тогтоогдоогүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл бүхий байна.
ХуульTech