Тогтоол №17897

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үүргийн дагуу үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү гаргуулах, мөн барьцаалсан хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахээр шаарджээ. Хариуцагч нь үндсэн зээлийг хүлээн зөвшөөрч, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хүлээн зөвшөөрөхгүй, гэрээний өөрчлөлтийг хүсэж байсан ч хангагдаагүй хэмээн тайлбарлажээ. Гуравдагч этгээд нь өөрийн хөрөнгийг барьцаанд тавьсан байсан бөгөөд түүний эрх ашиг хөндөгдсөн гэж үзжээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн шаардлагыг бүхэлд нь гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулж шийдвэрлэжээ. Гуравдагч этгээдийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг буруу тооцсон, мөн бусдын хөрөнгийг барьцаалсан нь хууль зөрчсөн хэмээн гомдол гаргажээ. Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч гомдлыг үндэслэлгүй гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс хэргийг бүхэлд нь хянан үзээд, зээлийн гэрээ, барьцааны гэрээ нь хүчин төгөлдөр болохыг тогтоож, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гэрээ, хуулийн дагуу тооцсон нь үндэслэлтэй гэж дүгнэжээ. Мөн бусдын хөрөнгийг барьцаалсан нь хууль зөрчөөгүй, гуравдагч этгээдийн шаардлагад хийсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй гэж үзжээ. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангах хэлбэрийг тодруулж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхижээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: “...кредит ББСБ” ХХК нь О.Н-той 2015-03-31-ний өдөр зээлийн гэрээ байгуулж, 80 сая төгрөгийг барьцаатайгаар зээлүүлсэн боловч О.Н- үүргээ гүйцэтгээгүй. Барьцаалсан орон сууц нь Г.Э-ийн өмчлөлд байсан тул талууд хоорондоо маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: “...кредит ББСБ” ХХК нь О.Н-оос 135,808,000 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: О.Н- нь зээлийн гэрээний үүргийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч барьцааны хөрөнгөөр хангуулах асуудалд Г.Э-ийн эрх ашиг хөндөгдөхийг дурдсан. - **Гуравдагч этгээд**: Г.Э- нь өмнөх шүүхийн шийдвэрээр уг орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчөөр тогтоогдсон тул барьцааны эрх дуусгавар болсон гэж үзэж, үүргийн гүйцэтгэлийг өөрийн өмчлөлийн хөрөнгөөр хангуулахыг эсэргүүцсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-06, **Дугаар**: 102/ШШ2019/00673 - **Шийдвэр**: О.Н-оос 135,808,000 төгрөг гаргуулж, “...кредит ББСБ” ХХК-д олгож, Г.Э-ийн өмчлөлийн орон сууцнаас үүргийн гүйцэтгэл хангуулах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 169.1, 175.1. Орон сууцны өмчлөгч нь Г.Э- тул нэхэмжлэгч өмчлөгчийн эсрэг шаардлага гаргаагүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-01, **Дугаар**: 775 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх барьцааны хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулахыг хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны хөрөнгөөс хангуулахыг даалгасан. - **Үндэслэл**: О.Н- нь орон сууцны өмчлөгч байх үедээ барьцаалсан бөгөөд үүнээс хойш бусдад шилжүүлсэн нь нэхэмжлэгчийн шаардах эрхэд нөлөөлөхгүй. О.Н- барьцааны зүйлийг хууль бусаар олж авсан гэх баримтгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: [yyyy-mm-dd], **Дугаар**: 001/ХТ2019/00201 - **Гомдлол гаргагч**: Гуравдагч этгээд Г.Э-ийн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх холбогдох хууль тогтоомжийг анхааралгүй, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглэлгүй алдаа гаргасан. ҮХЭХБТХ-ийн 32.1, 32.2-т зааснаар барьцааны эрх дуусгавар болсон. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалд өөрчлөлт оруулж, гуравдагч этгээдийн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч болон хариуцагч хоорондын зээлийн гэрээ хүчин төгөлдөр. Хариуцагч О.Н- зээлийн төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй нь тогтоогдсон. - Барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр байх тохиолдолд нэхэмжлэгч нь үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны хөрөнгөөр хангуулах эрхтэй. - Өмнөх шүүхийн шийдвэрээр Г.Э- нь орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоогдсон боловч энэ нь О.Н-ийн барьцааны зүйлийг хууль бусаар олж авсан гэх байдлыг тогтоогоогүй. - О.Н- барьцааны зүйлийг хууль бусаар олж аваагүй тул түүний гуравдагч этгээдтэй байгуулсан гэрээний үүргээ биелүүлээгүй нь зээлдүүлэгчийн шаардах эрхийг хязгаарлахгүй. - Гуравдагч этгээд Г.Э- өмнө нь барьцааны гэрээтэй холбоотой нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргаж, энэ талаар мэдсэн бөгөөд энэ хэрэгт бие даасан шаардлага гаргаагүй. - Иргэний хуулийн 153, 156, 165 дугаар зүйлийн зохицуулалтыг давж заалдах шатны шүүх зөв хэрэглэсэн. - Гуравдагч этгээдийн төлөөлөгчийн гомдолд дурдсан ҮХЭХБТХ-ийн 32 дугаар зүйлд заасан үндэслэл нь энэ хэрэгт хамаарахгүй. - Магадлалын найруулгад хариуцагчийн нэрийг залруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангасан байдлаар тодорхой болгосон. - Г.Э- өөрт хохирол учирсан гэж үзвэл О.Н-д холбогдуулан нэхэмжлэл гаргах эрх нь нээлттэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэг болон барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулах шаардлага гаргасан. Гуравдагч этгээд нь барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой мөнгөн дүнг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах, харин гуравдагч этгээдийн барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гуравдагч этгээд нь анхан шатны шийдвэрийг эс зөвшөөрч, орон сууцыг барьцаанд тавих эрхгүй байсан, гэрч, баримтыг шалгаагүй зэрэг үндэслэлээр гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шийдвэрийг хууль ёсны, үндэслэл бүхий гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль хэрэглээ болон найруулгын өөрчлөлт оруулан хэвээр үлдээсэн. Талуудын байгуулсан зээл, барьцааны гэрээнүүд нь хуулийн шаардлагыг хангасан, хүчин төгөлдөр болохыг тогтоосон. Барьцаалагч нь улсын бүртгэлээр баталгаажсан өмчлөх эрхтэй байсан тул өмчлөгч бус этгээдийн хөрөнгийг барьцаалсан гэж үзэх боломжгүй. Гуравдагч этгээдийн орон сууцны төлбөрийг бүрэн төлсөн гэх тайлбар нь барьцааны эрхийг үгүйсгэх үндэслэл болохгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.Энхтайван нь Ж.Ганзориг, П.Ганзориг нарт холбогдуулан зээлийн гэрээний үүрэгт 45,000,000 төгрөг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны хөрөнгийн үнээс хангуулахаар нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Энхтайван зээлийн гэрээний үүрэгт 45,000,000 төгрөг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны хөрөнгийн үнээс хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Ж.Ганзориг зээлийг өөрөө авсан тул төлнө, П.Ганзоригт хамааралгүй гэж маргасан. П.Ганзориг Ж.Ганзориг зээлийг авсан тул тэр өөрөө төлөх ёстой гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-26, **Дугаар**: 182/ШШ2020/01255 - **Шийдвэр**: Ж.Ганзоригоос 39,400,000 төгрөг гаргуулж, Д.Энхтайванд олгох, үлдэх 5,600,000 төгрөг болон П.Ганзоригоос 45,000,000 төгрөг гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, Ж.Ганзориг үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд П.Ганзоригийн өмчлөлийн орон сууцыг худалдан борлуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 175.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-10, **Дугаар**: 1739 - **Гомдлол гаргагч**: П.Ганзоригийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, П.Ганзоригийн гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 211.1, 211.2, 153.1, 281.1 заалтуудыг буруу хэрэглэсэн гэх гомдлыг үндэслэлгүй гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-03-28, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ж.Ганзориг - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэсэн, П.Ганзоригт үүсээгүй үүргийг хүлээлгэж, түүний хамтран өмчлөх хөрөнгөөр бусдын үүргийг гүйцэтгүүлэхээр шийдвэрлэсэн нь Ж.Ганзоригийг хүнд байдалд оруулсан. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалын зарим найруулгын алдааг залруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээж, Ж.Ганзоригийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хяналтын шатны шүүх нь хариуцагч Ж.Ганзоригийн гомдлыг хангах үндэслэлгүй гэж үзсэн. - Зохигчийн хооронд байгуулсан Зээлийн болон Барьцааны гэрээ нь Иргэний хуулийн 43.2.1, 281.1, 282.3, 156.2-т нийцсэн хүчин төгөлдөр хэлцэл байна. - П.Ганзориг нь өөрийн өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгийг зээлийн гэрээний үүрэгт барьцаалж болохыг зөвшөөрч, Ж.Ганзоригт итгэмжлэл олгосон нь Иргэний хуулийн 154.3-т нийцнэ. - Иргэний хуулийн 153.1-д зааснаар үүрэг гүйцэтгэгч барьцаагаар хангагдсан үүргийг гүйцэтгээгүй бол үүрэг гүйцэтгүүлэгч барьцааны хөрөнгийн үнээс шаардлагаа хангуулах эрхтэй. - Шүүх Ж.Ганзоригийн зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг П.Ганзоригийн өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнээс хангуулахаар шийдвэрлэсэн нь хуулийн дээрх заалтыг зөрчөөгүй. - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх үйл баримтыг үндэслэл бүхий тогтоож, хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн байна. - Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт байсан техникийн болон найруулгын алдааг давж заалдах шатны шүүх засаагүй тул хяналтын шатны шүүхээс залруулга хийсэн. - Тухайлбал, шийдвэрийн "П.Ганзоригоос 45,000,000 төгрөг гаргуулах шаардлагыг" гэснийг "П.Ганзоригт холбогдох шаардлагыг" гэж, "хангуулсугай" гэснийг "хангахыг Нийслэлийн шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгасугай" гэж тус тус өөрчилсөн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Т ХХК нь А ХХК-д 30 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тодорхой хэсгийг эс зөвшөөрч, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Т ХХК, А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: А ХХК, А ХХК, Х.Б, Х ХХК, А ХХК, Т.Ц нарыг хариуцагчаар татаж, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 9,093,710,205 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, барьцаа хөрөнгөө чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 181/ШШ2023/02691 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А ХХК-аас 33,856,016,952.9 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг даалгаж, 6,289,513,200.63 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, батлан даалтын болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1 дэх хэсэг, 458.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаагаар хангуулах үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-11-15, **Дугаар**: 210/МА2023/01995 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас 6,289,513,200.63 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн, батлан даагчийн хариуцлагыг тодорхой бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлдэгч нь гэрээний хугацаанд зээлийн мөнгөн хөрөнгийг хүүгийн хамт буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг ихэсгэх эрхтэй бөгөөд хариуцагч үүргийн зөрчил гаргасан тул хэтэрсэн хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4, 2.1.5-д заасан тохиролцоогоор зээлдэгч гэрээний хугацаанд зээлээ төлөөгүй нөхцөлд зээлийг төлөгдөж дуустал хүүгийн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн хүү төлөхөөр тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 452.2, 453.1-д нийцнэ. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний хэтэрсэн хугацааны хүү, түүнд тооцогдох нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл муутай байх тул хариуцагч А ХХК-аас хэтэрсэн хугацааны хүү 12,969,868,593 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 890,868,963 төгрөг, нийт 13,860,737,556 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ. - Батлан даалтын гэрээний 3.2.1-д "үндсэн үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд банкны шаардлагаар түүний үүргийг бүрэн хариуцаж, энэ гэрээний 2.1.2-т заасан хөрөнгөөс төлбөрийг бүрэн барагдуулна" гэж заасан нь Иргэний хуулийн 198.1-д зааснаар батлан даагч нөхөх хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.