Тогтоол №14839

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлдэгч болон батлан даагч нар зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс үүссэн маргаан. Нэхэмжлэгч нь зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нар зээл авсан болон төлөлт хийснээ хүлээн зөвшөөрч, зарим хэсгийг нь маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нараас зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү болох нийт 211,176,652.47 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, үүрэг гүйцэтгэгдээгүй тохиолдолд барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлүүлэхээр гомдол гаргасан. Гомдол нь зээл олгоход барьцаа хөрөнгийг өндрөөр үнэлсэн, төлсөн хэсгийг хассан эсэхтэй холбоотой байв. ҮНДЭСЛЭЛ: Зохигчдын хооронд хуулийн шаардлага хангасан зээл, батлан даалтын, барьцааны гэрээ байгуулагдсан. Хариуцагч нар гэрээний хугацаанд төлбөр хийсэн боловч дараа нь төлбөрийн хуваариа зөрчиж, хугацаа хэтрүүлсэн нь тогтоогдсон. Иймд нэхэмжлэгч нь гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үлдэгдэл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй. Анхан шатны шүүхээс тооцоолсон зээлийн үлдэгдэл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хэмжээ нь хуульд нийцсэн. Барьцааны гэрээ хуульд заасан шаардлага хангасан тул үүргийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй. Анхан шатны шүүх хуулийг зөрчилгүй, үндэслэлтэй шийдвэр гаргасан тул давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б.Б, Б.Д нар нь Д.Б-ээс 1.5 сая төгрөгийн зээл авч, хашаа байшингаа барьцаалсан боловч зээл, хүү, алдангиа төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Б нь Б.Б, Б.Д нараас зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд 1 745 728 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Б.Б, Б.Д нар нь зээлийн үлдэгдэл төлбөрийг төлөхөд татгалзах зүйлгүй боловч зээлийн хүү, алданги болон зээл төлүүлэхэд гарсан зардлыг эс зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-12, **Дугаар**: 184/ШШ2019/02237 - **Шийдвэр**: Хариуцагч нараас 1 140 494 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар шийдвэрлэж, нэхэмжлэлийн 605 234 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 232.1, 232.4, 281.1, 175.1-д заасныг баримтлан, зээлийн гэрээний үүргийг хүү, алдангийн хамт тооцож, төлөгдсөн дүнг хасч, үлдэгдэл төлбөрийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. Зээл төлүүлэхэд гарсан зардлыг нотлох баримтаар нотлогдоогүй тул хэрэгсэхгүй болгосон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-11-06, **Дугаар**: 210/МА2019/02737 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангаагүй, зээлийн хүү, алданги болон зээл төлүүлэхэд гарсан зардлыг буруу тооцсон. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчид 2018-02-28-ны өдөр зээлийн болон барьцааны гэрээ байгуулсан нь Иргэний хуулийн 281.1, 156.1, 156.2-т заасан шаардлагыг хангасан хүчин төгөлдөр гэрээ байна. - Гэрээний дагуу хариуцагч нар 1 500 000 төгрөгийг сарын 6%-ийн хүүтэй, гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.5%-ийн алданги тооцохоор тохиролцсон. - Хариуцагч Б.Б нь гэрээний хугацаанд 1 306 250 төгрөгийг төлсөн бөгөөд 2019-02-28-ны өдрөөс хойш төлөлт хийгээгүй. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн зээлийн гэрээний хугацаанд төлсөн 1 306 250 төгрөгийг гэрээний үүрэг болох 2 094 000 төгрөгөөс хасч, үлдэх 760 336 төгрөгөөс алданги тооцон, нийт 1 140 494 төгрөгийг хариуцагч нараас гаргуулсан нь үндэслэлтэй. - Нэхэмжлэгчийн зээл төлүүлэхээр эрж хайхад гарсан зардалд 126 212 төгрөг зарцуулсан гэх шаардлага нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2-т заасан нотлох үүргээ биелүүлээгүй тул хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв. - Иргэний хуулийн 174.1, 175.1-д зааснаар хариуцагч сайн дураар үүргээ гүйцэтгээгүй тохиолдолд барьцаалсан үл хөдлөх хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шийдвэр зөв байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Т ХХК нь А ХХК-д 30 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тодорхой хэсгийг эс зөвшөөрч, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Т ХХК, А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: А ХХК, А ХХК, Х.Б, Х ХХК, А ХХК, Т.Ц нарыг хариуцагчаар татаж, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 9,093,710,205 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, барьцаа хөрөнгөө чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 181/ШШ2023/02691 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А ХХК-аас 33,856,016,952.9 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг даалгаж, 6,289,513,200.63 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, батлан даалтын болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1 дэх хэсэг, 458.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаагаар хангуулах үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-11-15, **Дугаар**: 210/МА2023/01995 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас 6,289,513,200.63 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн, батлан даагчийн хариуцлагыг тодорхой бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлдэгч нь гэрээний хугацаанд зээлийн мөнгөн хөрөнгийг хүүгийн хамт буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг ихэсгэх эрхтэй бөгөөд хариуцагч үүргийн зөрчил гаргасан тул хэтэрсэн хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4, 2.1.5-д заасан тохиролцоогоор зээлдэгч гэрээний хугацаанд зээлээ төлөөгүй нөхцөлд зээлийг төлөгдөж дуустал хүүгийн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн хүү төлөхөөр тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 452.2, 453.1-д нийцнэ. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний хэтэрсэн хугацааны хүү, түүнд тооцогдох нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл муутай байх тул хариуцагч А ХХК-аас хэтэрсэн хугацааны хүү 12,969,868,593 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 890,868,963 төгрөг, нийт 13,860,737,556 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ. - Батлан даалтын гэрээний 3.2.1-д "үндсэн үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд банкны шаардлагаар түүний үүргийг бүрэн хариуцаж, энэ гэрээний 2.1.2-т заасан хөрөнгөөс төлбөрийг бүрэн барагдуулна" гэж заасан нь Иргэний хуулийн 198.1-д зааснаар батлан даагч нөхөх хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлдэгч нь зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөөгүйгээс үүссэн маргаан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, барьцаа хөрөнгийг албадан дуудлага худалдаанд оруулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь хангуулах, нэмэгдүүлсэн хүү тооцохдоо хууль буруу хэрэглэсэн гэж гомдол гаргасан. Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлсэн тул нэхэмжлэлийн шаардлага бүхэлд нь хангагдах ёстой. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд байгуулсан гэрээний нөхцөл, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг үндэслэн, зээлдэгч гэрээг ноцтой зөрчсөн тул зээлдэгчээс зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү гаргуулах, барьцаа хөрөнгийг борлуулах эрхтэй гэж үзсэн. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт тооцоолол болон хууль хэрэглээнд алдаа гарсан тул давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчдаас зээлийн гэрээний үүрэгт мөнгө гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шаардлага гаргав. Хариуцагч нар зээл авсан боловч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, харин барьцааны хөрөнгийн талаар маргав. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нараас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөс хангуулахаар шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн нэг нь шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, хэргийг шийдвэрлэхдээ хуулийг буруу тайлбарласан, талуудын эрх тэгш байдлыг хангалгүй, тодорхой бус шийдвэр гаргасан гэж гомдол гаргав. Давж заалдах шатны шүүх анхны шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсэгт алдаа байгааг тогтоон, өөрчлөлт оруулж, гомдлыг бүхэлд нь хангахгүй орхив. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд хооронд зээл болон барьцааны гэрээний харилцаа үүссэн нь тогтоогдож, Иргэний хуулийн зохих хэсгүүдэд нийцсэн. Зээлдэгч нар хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч гэрээний үүргийн биелэлтийг шаардах эрхтэй. Үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь хэд хэдэн үүрэг гүйцэтгэгчээс аль нэгээс нь үүргийг бүхэлд нь буюу хэсэгчлэн шаардах эрхтэй. Анхан шатны шүүхийн барьцааны зүйлээс үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах хэлбэрийг тогтоохдоо шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад даалгасан нь буруу байсан тул барьцаалагч буюу үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь барьцааны зүйлийн үнээс шаардлагаа хангуулах эрхтэй гэж өөрчлөв.