Тогтоол №13430

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зам тээврийн ослын улмаас эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд учирсан хохирлыг нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь ослыг хүлээн зөвшөөрсөн боловч учирсан хохирлын хэмжээг маргасан. АНХАН ШАТ: Шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн хариуцагчаас нэхэмжлэгчид тодорхой хэмжээний төгрөгийг гаргуулан олгож, зарим шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч цалингийн зөрүү, эмчилгээ, витамин, нурууны бүсний зардлыг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлгүй гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Учир нь, нэхэмжлэгч нь цалингийн зөрүү шаардах эрхийн нотлох баримтыг бүрэн хангаж чадаагүй, мөн ослын улмаас зайлшгүй шаардлагатай эмчилгээний зардал болохыг нотлох эрх бүхий эмнэлгийн ажилтны дүгнэлт авагдаагүй байсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зам тээврийн осолоор эрүүл мэндэд нь учирсан хохирлыг нэхэмжилж, хариуцагч нь нэхэмжлэлийг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, шүүхийн шийдвэрийг хууль зүйн үндэслэлгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчид 8 653 330 төгрөг гаргуулж өгөх, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох, улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүх нотлох баримтыг үнэлэх журмыг зөрчсөн үндэслэлээр гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь эмчилгээ, хувцас, өмгөөлөгчийн зардал зэрэг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосондоо гомдолтой байсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүх нь нотлох баримтыг үнэлэх журмыг зөрчсөн, нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэл бүрэн тогтоогдоогүй, эрүүгийн хэргийн шийдвэртэй давхцаж байж болзошгүй нөхцөл байдлуудыг хангалттай тодруулаагүй, мөн шүүхэд нотлох баримт бүрдүүлэх журмыг зөрчсөн гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүх рүү буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Эрүүл мэндэд учирсан гэм хорын хохирол гаргуулах тухай иргэний хэрэг. Нэхэмжлэгч нь зам тээврийн осолд өртсөн өөрт болон охинд учирсан эмчилгээ, замын зардлыг хариуцагчаас гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь гэм буруугүй, осол болоогүй, нэхэмжлэгч хуурамч нотлох баримт бүрдүүлсэн хэмээн маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 865 900 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгч талд олгох, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хуваарилах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүх хэргийг буруу шийдвэрлэсэн, нотлох баримтыг бүрэн шалгаагүй, хуурамч нотлох баримтыг үндэслэсэн гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Анхан шатны шүүх нь хэргийг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй, хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэж, хариуцагчийг гэм буруутай гэж дүгнэсэн нь үндэслэлтэй боловч нэхэмжлэгчээс гаргасан нотлох баримтыг бодитой харьцуулан үнэлж чадаагүй тул шийдвэрт өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй. ҮНДЭСЛЭЛ: Замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчсөн, осол үүсгэсэн нь тогтоогдсон. Гэм хорын хэмжээг тооцохдоо нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн зарим зардал нь зайлшгүй шаардлагатай байсан нь нотлох баримтаар тогтоогдоогүй тул эдгээр зардлыг хасах, холбогдох зардлыг баталгаажуулан хариуцагчаас гаргуулах шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б.Балгансүрэн нь автомашин жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцох үедээ Ц.Цэрэннадмидын унаж явсан автомашиныг мөргөж, эд хөрөнгө, эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Цэрэннадмид нь хариуцагч Б.Балгансүрэнгээс машинд учирсан хохирлын үлдэгдэл 505,000 төгрөг, эм тарианы 98,050 төгрөг, орлогын хохирол 948,600 төгрөг, таксины зардал 80,500 төгрөг, Улаанбаатар хот руу явсан зардал 61,000 төгрөг, эмнэлгийн шинжилгээний зардал 160,000 төгрөг, нийт 1,853,150 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Б.Балгансүрэнгийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Одонтуяа нь даатгалаас 840,000 төгрөг төлөгдсөн тул машинд учирсан хохирлын үлдэгдэл болон эмчилгээ, орлогын хохирлыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, албан ёсоор шинжээч томилж, гэмтлийн зэрэг тогтоолгосны дараа эмчилгээний зардлыг төлөхөд татгалзахгүй гэсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-22, **Дугаар**: 131/ШШ2019/00419 - **Шийдвэр**: Б.Балгансүрэнгээс 604,050 төгрөг гаргуулж Ц.Цэрэннадмидад олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 1,249,100 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 505.1, 510.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-07-24, **Дугаар**: 213/МА2019/00017 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэлтэй эсэх. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгч автомашины хохирлыг даатгалаас авсан, ослын улмаас эрүүл мэндэд хохирол учраагүй нь тогтоогдсон. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-10-14, **Дугаар**: 213/МА2019/00017 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал үндэслэлгүй тул хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээх. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хариуцагч Б.Балгансүрэн нь автомашин жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцох үедээ нэхэмжлэгч Ц.Цэрэннадмидын автомашиныг мөргөж, эд хөрөнгөд хохирол учруулсан нь тогтоогдсон. - Даатгалын байгууллагаас учирсан хохиролд 840,000 төгрөг төлөгдсөн нь маргаангүй. - Иргэний хуулийн 497.1, 510.1-д зааснаар бусдын эрх, эд хөрөнгөд гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй. - Иргэний хуулийн 505.1-д зааснаар бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсантай холбоотой зайлшгүй зардлыг хохирогчид төлөх үүрэгтэй. - Осолтой холбоотой биед зовиур илэрсэн тул эмчийн заавраар эмчилгээ хийлгэсэн, автомашинд засвар хийхэд даатгалаас олгосон нөхөн төлбөрийн хэмжээнээс илүү зардал гаргасан тухай нэхэмжлэгчийн тайлбар, нотлох баримтуудыг үгүйсгэх үндэслэлгүй. - Хариуцагчийн гэм буруутай хууль бус үйлдэл, уг үйлдлийн улмаас нэхэмжлэгчид учирсан хохирол, эдгээрийн хоорондох шалтгаант холбоо тогтоогдсон. - Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгохдоо Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль болон Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас эрүүл мэндэд учирсан гэм хорын хохиролд мөнгө гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь осол болоход буруутай боловч нэхэмжлэлийн шаардлагын хэмжээ, гэм хор нь осолтой холбоотой эсэхийг маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн эрүүл мэндэд учирсан хохиролд 985,410 төгрөг гаргуулах, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь шийдвэрийн зарим хэсэгт болох хохирлын хэмжээг нотлох баримтгүй, нэхэмжлэлийн зарим хэсэг нь осолтой холбоогүй гэж гомдол гаргав. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. Давж заалдах шатны шүүх хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Замын хөдөлгөөний осол нь нэхэмжлэгчийн биед хөнгөн зэргийн гэмтэл учруулсан нь тогтоогдсон. Гэм хор учруулсан этгээд нь гэм хорыг арилгах үүрэгтэй. Гэм хорын зардалд эмчилгээний зардал, холбогдох бусад зардал хамаарна.