2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээ — автомашины эд ангийн гэмтэл илэрсэн тул гэрээ цуцлах, төлбөр буцаан авах маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөр дамжуулан автомашин худалдан авсан боловч хүлээн авсан автомашины хөдөлгүүр болон явах эд анги нь усанд орсноос болж зэвэрсэн, цоорсон гэсэн доголдлолтой байсан тул гэрээ цуцалж, төлсөн мөнгийг буцаан авах шаардлага гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Автомашин худалдан авсны дараа оношилгоогоор хөдөлгүүр болон явах эд ангийн ноцтой гэмтэл илэрсэн тул гэрээ цуцалж, автомашины үнэ болон зээлийн төлбөрийг гаргуулна гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Автомашиныг худалдах үед нэхэмжлэгч өөрөө шалгаж, оношилгоонд оруулсан тул гэрээг буцаах боломжгүй, мөн автомашины эд ангийн гэмтэл нь худалдан авсны дараа үүссэн бус гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх гэрээг цуцалж, автомашины үнийг буцаан олгох шийдвэр гаргасан. Хариуцагч нь автомашиныг хүлээлцэх үед нэхэмжлэгч нь оношилгоонд оруулсан гэж тайлбарласан боловч автомашинд байгаа доголдлол нь нэхэмжлэгч хүлээн авснаас өмнө байсан гэдгийг шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоосон тул хариуцагч автомашины талаарх мэдээллийг бүрэн өгөх үүргээ биелүүлээгүй, доголдлыг арилгах арга хэмжээ авч чадаагүй байна. Иймд автомашиныг хүлээлцэх үед доголдол байсан нь нотлогдсон тул нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзах эрхтэй (Иргэний хууль 254.1). Хариуцагч нь итгэмжлэлээр төлөөлж ажилласан тул хэлцлийн үр дагаврыг өөрөө хариуцах ёстой (Иргэний хууль 205.1, 205.7). Гэвч нэхэмжлэгч нь автомашиныг худалдан авах зорилгоор банк бус санхүүгийн байгууллагаас авсан зээлийн хүү нь гэрээ цуцлалтаас үүссэн шууд хохирол биш, нэхэмжлэгчийн өөрийн санаачилгаар авсан санхүүжилтийн зардал тул хариуцагчид хамаарахгүй гэж үзсэн (Иргэний хууль 227.3).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Худалдан авах эд хөрөнгийн доголдлол нь хүлээлцэх үед байсан болох нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон тул худалдан авагч нь гэрээнээс татгалзах эрхтэй (Иргэний хууль 254.1).
• Итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь хэлцэл хийхдээ эд хөрөнгийн чанарын талаарх мэдээллийг бүрэн өгөх үүргээ биелүүлээгүй бол хэлцлийн үр дагаврыг өөрөө хариуцна (Иргэний хууль 205.1).
• Гэрээ цуцлалтаас үүссэн хохирол нь зөвхөн гэрээний үндсэн үнэ болон шууд холбоотой байх ёстой бөгөөд талуудын өөрсдийн санхүүжилтийн хэлбэрээс үүссэн зээлийн хүү нь бусдын хариуцах хохиролд хамаарахгүй (Иргэний хууль 227.3).