2025 - Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх ийн Шийдвэр

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Нэхэмжлэгч нар нь Ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшиж байсан боловч 2009 онд батлагдсан "Гол, мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий т ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай хууль"-ийн улмаас үйл ажиллагаагаа зогсоож, улмаар их хэмжээний хохирол учирсан тул Монгол Улсын Засгийн газраас гэм хорын хохирол гаргуулахыг шаардсан.
• Нэхэмжлэгч: "Алтайн хүдэр" ХХК, "Кварц" ХХК, Ж.Давааням нар Монгол Улсын Засгийн газраас 7,025,070,745 төгрөгийн гэм хорын хохирол гаргуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч: Монгол Улсын Засгийн газар нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, учир нь Засгийн газрын буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүй тогтоогдоогүй, нөхөн олговор олгох журмын дагуу хүсэлт гаргаагүй, хохирлын хэмжээ нь хийсвэр байна гэж маргасан.

📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД

• Нэхэмжлэгч "Алтайн хүдэр" ХХК нь 2007 оны 02 дугаар сарын 12-ны өдөр А8207 дугаартай ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг 30 жилийн хугацаатай авч, 28.65 га талбайд үйл ажиллагаа явуулж байсан.
• 2009 оны 07 дугаар сарын 16-ны өдөр батлагдсан "Гол, мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий т ашигт малтмал хайх, ашиглах тухай хууль" болон Засгийн газрын тогтоолуудын улмаас тусгай зөвшөөрөлтэй талбай нь хориглосон бүсэд багтаж, үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон.
• Нэхэмжлэгч нар нь тусгай зөвшөөрлийн төлбөр, үйлчилгээний хураамж, хайгуулын ажилд нийт 1,425,381,507 төгрөгийн зардал гаргасан нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон.
• Шинжээчийн дүгнэлтээр нэхэмжлэгч нарт учирсан хохирол болон олох ёстой байсан орлогыг нийт 7,025,070,745.33 төгрөг гэж үнэлсэн.
• Хариуцагч Засгийн газар нь нөхөн олговор олгох журмын дагуу 90 хоногийн дотор хүсэлт гаргаагүй тул нөхөн олговор олгохгүй байх үндэслэлтэй гэж тайлбарласан.

🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР

• Өдөр: 2025-02-07, Дугаар: 192/ШШ2025/01083
• Хариуцагч Монгол Улсын Засгийн газраас гэм хорын хохиролд нэхэмжлэгч "Алтайн хүдэр" ХХК-ид 4,222,676,852.26 төгрөг, Ж.Даваанямд 58,906,250.65 төгрөг, "Кварц" ХХК-ид 2,743,487,642.69 төгрөг тус тус гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Нэхэмжлэгч нар нь геологийн алба, Ашигт малтмал газрын тосны газар, Сангийн ам нарт холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагаасаа татгалзсаныг баталж, холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Нэхэмжлэгч нараас төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамжийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээсэн.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Иргэний хуулийн 497.1-д заасан гэм хор учруулснаас үүсэх үүргийн харилцаа үүссэн гэж үзэх үндэслэлгүй.
• Хариуцагч Засгийн газрын гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг тогтоосон эрх бүхий этгээдийн болон шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэр байхгүй.
• Засгийн газар нь Улсын Их Хурлаас баталсан хуулийг хэрэгжүүлэх хүрээнд ажилласан нь өөрийгөө буруутгах үндэслэл болохгүй.
• Нөхөн олговор олгох журмын дагуу нэхэмжлэгч нар 90 хоногийн дотор хүсэлт гаргаагүй тул нөхөн олговор авах эрхээ алдсан.
• Нэхэмжлэгч нарын хохирлын хэмжээний тодорхойлолт нь хийсвэр бөгөөд Иргэний хуулийн 227.3-т заасан хохиролд хамаарахгүй.
• Хохирол болон шалтгаант холбоо тогтоогдоогүй тул хохирлын тооцоолол үндэслэлтэй эсэх талаар хууль зүйн дүгнэлт хийх боломжгүй.
• Нэхэмжлэгч нарт төрд холбогдуулан үндэслэлгүй төлбөр хураамж авсан тухай хуульд заасан журмаар нэхэмжлэл гарган шийдвэрлүүлэх эрх нээлттэй.