Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Гэмт хэргийн улмаас учирсан сэтгэцэд учирсан гэм хорыг хариуцах этгээдийн хувь тэнцүүлэлтийн асуудлаар маргаан үүссэн. Шүүгдэгч жолооч замын хөдөлгөөний дүрмийн заалтуудыг зөрчсөн үйлдлийн улмаас зам тээврийн осол гаргаж, зорчигч хүний амь насыг хохироосон байна. Энэхүү хэрэгт холбогдолтой иргэний хариуцагч болон шүүгдэгч нарын сэтгэцэд учирсан гэм хорыг хэрхэн хувааж, хэн хариуцах талаар эрх зүйн маргаан гарсан.

Талуудын байр суурь

• Иргэний хариуцагчийн өмгөөлөгч: Тээврийн хэрэгслийн эзэмшигч нь амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд учирсан хохирлыг хариуцах боловч сэтгэцэд учирсан гэм хорыг шууд хариуцах үүрэг байхгүй, учир нь сэтгэцэд учирсан гэм хорыг зөвхөн гэмт хэрэг үйлдсэн этгээд хариуцах ёстой гэж үзсэн.
• Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч: Сэтгэцэд учирсан гэм хорыг хариуцах үүрэг нь гэм хор учруулсан этгээдээс гадна хуульд заасан бусад этгээдэд мөн адил хамаарах ёстой гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан болон давж заалдах шатны шүүх сэтгэцэд учирсан гэм хорыг шүүгдэгч болон иргэний хариуцагч нарын хувь тэнцүүлэн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Хяналтын шатны шүүх иргэний хариуцагчийн гомдлыг хангаж, сэтгэцэд учирсан гэм хорийн төлбөрийг шүүгдэгчээс бүхэлд нь гаргуулахаар шийдвэрлэж, өмнөх шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. Учир нь Иргэний хууль 511.3-т заасны дагуу сэтгэцэд учруулсан гэм хорыг гэмт хэрэг үйлдсэн этгээд хариуцах ёстой тул иргэний хариуцагчийг энэ төлбөрөөс чөлөөлөх шаардлагатай байсан.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Сэтгэцэд учирсан гэм хорыг гэмт хэрэг үйлдсэн этгээд хариуцах ёстой, учир нь Иргэний хууль 511.3-т гэм хор учруулсан этгээд сэтгэцэд учирсан гэм хорыг мөнгөн хэлбэрээр арилгах үүргийг хүлээнэ гэж заасан.
• Тээврийн хэрэгсэл эзэмшигч нь амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд учирсан хохирлыг хариуцах боловч сэтгэцэд учирсан гэм хорыг хариуцах үүрэг нь гэмт хэргийн улмаас шууд гэм хор учруулсан этгээдэд хамаарна (Иргэний хууль 499.1, 511.3).
• Гэмт хэргийн улмаас нас барсан иргэний гэр бүлийн гишүүдийн сэтгэцэд учирсан гэм хорыг тооцохдоо хуульд заасан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр үржүүлэн тогтоох ёстой (Иргэний хууль 511.5, 511.4).