Эрүү · Хяналт шат·2021.11.03
Улсын дээд шүүхийн Тогтоол
📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - Үйл явдал: Г.Ч-ыг 1939 оны 6 сарын 5-ны өдөр Завхан аймгийн Ардын шүүн таслах газрын 66 дугаар тогтоолоор Шүүх цаазын бичгийн тусгай ангийн 139 дүгээр зүйлээр 5 сар, 45 дугаар зүйлээр 1 жил 6 сар хорьж шийтгэсэн. - Нэхэмжлэгч: Улсын ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор Ц.Батцэнгэл - Г.Ч-ыг улс төрийн хэрэгт хилсээр шийтгэсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй, цагаатгах үндэслэлтэй гэж дүгнэлт бичсэн. - Хариуцагч: Завхан аймгийн Ардын шүүн таслах газар - Г.Ч-ыг эсэргүү бүлэгт элсэж, цуурхал тараасан, хөрөнгө шатаасан гэж шийдвэрлэсэн. 🏛️ АНХАН ШАТ - Шийдвэр: Г.Ч-ыг Шүүх цаазын бичгийн тусгай ангийн 139 дүгээр зүйлээр 5 сар, 45 дугаар зүйлээр 1 жил 6 сар хорьж шийтгэсэн. - Үндэслэл: Г.Ч-ыг эсэргүү бүлэгт элсэж, цуурхал тараасан, хөрөнгө шатаасан гэж тооцсон. 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - Гомдлол гаргагч: Улсын ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор Ц.Батцэнгэл - Гомдлолын шалтгаан: Г.Ч-ыг улс төрийн хэрэгт хилсээр шийтгэсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй, цагаатгах үндэслэлтэй гэж дүгнэлт бичсэн. - Шийдвэр: Хэргийг хянуулах үндэслэлээр дүгнэлт бичиж, шүүхэд ирүүлсэн. - Үндэслэл: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 41.1 дүгээр зүйл, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1 дэх хэсэг. ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - Гомдлол гаргагч: Улсын ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор Ц.Батцэнгэл - Гомдлолын шалтгаан: Г.Ч-ыг улс төрийн хэрэгт хилсээр шийтгэсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй, цагаатгах үндэслэлтэй гэж дүгнэлт бичсэн. - Шийдвэр: Завхан аймгийн Ардын шүүн таслах газрын 1939 оны 6 сарын 5-ны өдрийн 66 дугаар тогтоолын 45 дугаар зүйлээр хорих ял оногдуулж, улс төрийн хэрэгт хилсээр шийтгэсэн гэсэн хэсгийг хүчингүй болгож, Г.Ч-ыг цагаатгасан. 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Г.Ч-ыг эсэргүү бүлэгт элсэж, цуурхал тараасан, хөрөнгө шатаасан гэх үйлдлийг нь нотлон тогтоосон ямар ч баримт хэрэгт байхгүй, гэмт хэрэг үйлдэх санаа зорилго, хэргийн улмаас ард иргэд, нийгэмд учирсан хор хохирлыг тогтоогоогүй байхад зөвхөн өөрийнх нь мэдүүлэгт тулгуурлан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон нь үндэслэл муутай байна. - Гончиг нь Г.Ч-ыг эсэргүү бүлэгтээ элсүүлэн авсан талаар мэдүүлээгүй, мөн Дармаагийн Гончиг ... нарыг Онцгой бүрэн эрхт комиссын 1938 оны 2 сарын 11-ний өдрийн 4 дүгээр хурлын тогтоолоор шийтгэснийг хянаад БНМАУ-ын Дээд Шүүхийн Цэргийн коллегийн хяналтын шатны шүүх хурлын 1991 оны 12 сарын 18-ны өдрийн 186 дугаар магадлалаар цагаатган шийдвэрлэснийг дурдах нь зүйтэй. - Энэхүү нөхцөл байдал нь Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөн олговор олгох тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1.1, 3.1.2-т заасан “улс төрийн хилс хэрэг”, “улс төрийн хэлмэгдүүлэлт”, мөн дээрх хилс хэрэгт гэм буруутайд тооцсон Шүүх цаазын бичгийн 45 дугаар зүйл нь Монгол Улсын Их Хурлаас батлан гаргасан “Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай” хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1 дэх хэсгийн в-д заасан үндэслэлд тус тус хамаарч байгаа болно. - Шүүх цаазын бичгийн 139 дүгээр зүйлд “Аливаа хүн тус улсын мөнгөн тэмдэгт цаас зоос зэргийг олонд итгэмж үгүй болгох саналаар элдэв цуу үг зохион ард олонд ятган ухуулваас 2-5 жил хүртэл хорино” гэж заасан байх бөгөөд Г.Ч-ын “ ... өөрийн хадам эцэг Тавхайнхаас 31 төгрөг 90 мөнгө, Дарви сумын хураагдал хөрөнгө худалдах комиссын 261 төгрөгийг хулгайлан авч, түүнээс 25-тын дэвсгэрт 3-ыг буюу 75 төгрөгийг шатаасан” гэх мэдүүлэг, Завхан аймгийн Ардын шүүн таслах газрын 1939 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн таслан шийтгэсэн 66 дугаар тогтоолд хулгайлан авч шатаасан 261 төгрөгийг уг газарт төлсөн зэрэг баримтаар 5 сар хорьж шийтгүүлсэн болох нь тогтоогдож байгаа тул энэ хэсгийг хэвээр үлдээх нь зүйтэй гэж үзлээ. - Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 41.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3 дахь заалтад “... гэм буруугүй хүнд ял оногдуулахад хүргэсэн, шүүх шийдвэр гаргах үед мэдэгдээгүй байсан нөхцөл байдал илэрсэн ...” гэх үндэслэлээр Завхан аймгийн Ардын шүүх таслах газрын 1939 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдөр таслан шийтгэсэн Эрүүгийн хэргийн 66 дугаар тогтоолоор Шүүх цаазын бичгийн тусгай ангийн 45 дугаар зүйлээр хорих ял оногдуулж, улс төрийн хэрэгт хилсээр шийтгэснийг хүчингүй болгон Г.Ч-ыг улс төрийн хэрэгт хилсээр хэлмэгдсэнд тооцож, цагаатгуулахаар бичсэн прокурорын дүгнэлтийг хангаж , мөн “ ... 45 дугаар зүйлийг баримтлан 1 жил 6 сар хорьж ...” гэснийг хүчингүй болгож, түүнд холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгон цагаатгах хууль зүйн үндэслэлтэй гэж хяналтын шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.
