📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- Үйл явдал: Л.Ц нь 2018 оны 10 дугаар сарын 29-ний өдөр Төв аймгийн Өндөрширээт сумын Б.Нэргүйгийн гэрт нөхрийн хамт уригдаж очихдоо байшингийн 2 давхрын авдар дээр байсан мөнгөн хэт хутга, хормойн боолт, сувдан даруулга, сувдан сам, гартааман хөөрөг зэрэг хөрөнгийг нууцаар, хууль бусаар, хүч хэрэглэхгүйгээр авч бусдад 10,000,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн.
- Нэхэмжлэгч: Улсын ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор О.Сарангэрэл - "Шүүгдэгчийн үйлдсэн гэмт хэрэг нь хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар хангалттай тогтоогдсон байна. Шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглээгүй буюу ялыг нэмж нэгтгэсэн нь зөв."
- Хариуцагч: Л.Ц - "Би хийсэн хэрэгтээ маш ихээр гэмшиж, харамсаж байна. Хохирогчийн хохирол, төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулсан. 2016 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдөр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 148.2 дуаар зүйлд зааснаар Баянгол дүүргийн Эрүүгийн хэргйин анхан шатны шүүхээс 1 жилийн хугацаагаар тэнсэж шийдвэрлүүлсэн бөгөөд уг хугацаа нь 2017 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдөр дууссан. Мөн 2017 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдөр Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар зүйлчлэгдэж, өмнөх буюу 2016 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдөр Баянгол дүүргийн шүүхээс оногдуулсан 1 жилийн хугацаагаар тэнсэн харгалзах ял дээр нэмж 6 сарын тэнсэн харгалзах ялаар шийтгэсэн ба нийт 1 жил 6 сарын тэнсэн харгалзах ял оногдуулсан байтал Налайх дүүргийн шүүхийн хариуцлагагүй байдлаас болж 2 жил 6 сарын тэнсэн харгалзах ял гэж үндэслэлгүйгээр 1 жилийн тэнсэн харгалзах ял нэмж, 2 жил 6 сарын хугацаагаар тэнсэн харгалзах ял болгон оногдуулсан байдаг. Баянгол дүүрэг болон Налайх дүүргийн шүүхээс оногдуулсан 1 жил 6 сарын тэнсэн харгалзсан хугацаа нь 2019 оны 01 дүгээр сарын 18-ны өдөр дууссан. Төв аймгийн шүүхээс 2019 оны 11 дүгээр сарын 29-ний өдөр 1 жил 6 сарын хорих ял оногдуулж, өмнөх 2016 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдрөөс 2017 оны 07 дугаар сарын 18-ны өдөр хүртэлх 1 жил 6 сарын тэнсэн харгалзах ялыг хорих ялаар сольж нэмээд 3 жилийн хорих ялаар шийтгэж байхад Налайх дүүргийн шүүхийн алдаанаас болж 2 жил 6 сарын тэнсэн харгалзах ял гэж үндэслэлгүйгээр 1 жилийн тэнсэн харгалзах ял нэмснээс болж 2 жил 6 сарын ял дээр 1 жил 6 сарын ял нэмэгдээд нийт 4 жилийн хорих ял шийтгэсэнд маш их гомдолтой байна. Төв аймгийн шүүх нь Налайх дүүргийн шүүхийн гаргасан алдааг харгалзан үзээгүй бөгөөд миний эрх зүйн байдлыг дордуулсан. Иймд миний хийж бүтээсэн гавъяа шагнал, биеийн эрүүл мэнд, өндөр нас зэргийг маань харгалзаж, ял шийтгэлийг хөнгөрүүлнэ үү."
🏛️ АНХАН ШАТ
- Шийдвэр: Л.Ц-г 1 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ялаар шийтгэж, уг ял дээр өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 2 жил 6 сарын хорих ялыг нэмж нэгтгэн биечлэн эдлэх ялыг 4 жилийн хугацаагаар тогтоож, уг хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтоож.
- Үндэслэл: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар.
🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- Гомдлол гаргагч: Л.Ц
- Гомдлолын шалтгаан: "Багахангай, Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх надад үндэслэлгүйгээр 1 жилийн тэнсэн харгалзах хугацаа нэмсэнд гомдолтой."
- Шийдвэр: Шийтгэх тогтоолын 1 дүгээр заалтын “үлэмж хэмжээний хохирол учруулсан” гэснийг хасч “Шүүгдэгч Л.Ц-г бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар авч хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай” гэж, 2 дугаар заалтын “1 /нэг/ 6 /зургаан/ сарын жилийн” гэснийг “1 /нэг/ жил 6 /зургаа/ сарын” гэж, 3 дугаар заалтын “1 /нэг/ 6 /зургаан/ сарын” гэснийг “1 /нэг/ жил 6 /зургаа/ сарын” гэж тус тус өөрчилж, шийтгэх тогтоолын бусад заалтыг хэвээр үлдээж, шийдвэрлэсэн.
⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- Гомдлол гаргагч: Л.Ц
- Гомдлолын шалтгаан: "Багахангай, Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх надад үндэслэлгүйгээр 1 жилийн тэнсэн харгалзах хугацаа нэмсэнд гомдолтой."
- Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол, магадлалыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч Л.Ц-гийн хяналтын шатны шүүхэд гаргасан гомдлыг хэрэгсэхгүй болгох.
📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Хяналтын шатны шүүх хуралдаанаар Л.Ц-д холбогдох хэргийг хэлэлцэж, анхан болон давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг зөв хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн эсэх болон шүүхийн үйл ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаж үзсэн.
- Шүүгдэгч Л.Ц нь хорих ялыг тэнссэн хугацаанд дахин гэмт хэрэг үйлдсэн талаарх анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй бөгөөд Л.Ц-г 1 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял шийтгэж, уг ял дээр өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 2 жил 6 сарын хорих ялыг нэмж нэгтгэн биечлэн эдлэх нийт ялыг 4 жилийн хугацаагаар тогтоохдоо Эрүүгийн хуулийг зөв тайлбарлаж, хуульд заасан төрөл, хэмжээний ял оногдуулсан байна.
- Шүүхийн шийдвэр тодорхой, ойлгомжтой, түүнийг биелүүлэхэд ямар нэгэн эргэлзээ төрүүлэхгүй байхаар бичигдсэн байх хуулийн шаардлагад нийцүүлэх үүднээс давж заалдах шатны шүүх шийтгэх тогтоолд зохих өөрчлөлтийг хийж, зөвтгөсөн байна.
- Баянгол дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2016 оны 06 дугаар сарын 30-ны өдрийн 43 дугаар тогтоолоор Л.Ц-г бусдын эд хөрөнгийг итгэл эвдэх аргаар залилан мэхлэн авч, бага бус хэмжээний хохирол учруулсан гэмт хэргийг давтан үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 148 дугаар зүйлийн 148.2 дахь хэсэгт зааснаар 2 жил хорих ял шийтгэж, уг хорих ялыг 1 жилийн хугацаагаар тэнсэн хянан харгалзаж шийдвэрлэсэн байна.
- Л.Ц нь тэнсэн хянан харгалзсан ял эдэлж дуусахаасаа өмнө шинээр гэмт хэрэг үйлдсэн тул Багахангай, Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс 6 сарын хорих ял шийтгэж, өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан 2 жилийн хорих ялыг 1 жилийн хугацаагаар тэнсэн хянан харгалзсан шийдвэрийг хүчингүй болгож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.9 дүгээр зүйлийн 1-т зааснаар өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан ялаас эдлээгүй үлдсэн ялыг нэмж нэгтгэн биечлэн эдлэх нийт ялыг 2 жил 6 сарын хугацаагаар тогтоож, мөн хугацаагаар тэнсэж, хянан харгалзсан шүүхийн шийдвэрийг хууль зүйн үндэслэлтэй гэж үзсэн.
- Хөнгөн гэмт хэрэг анх удаа үйлдсэн хүн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, учруулсан хохирлоо нөхөн төлж хор уршгийг арилгасан, эсхүл нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн бол гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хувийн байдал зэргийг харгалзан шүүхээс хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнсэх, албадлагын арга хэмжээг хэрэглэхээр хуульчилсан бөгөөд тэнссэн хугацаанд дахин гэмт хэрэг үйлдсэн тохиолдолд шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8, 6.9 дүгээр зүйлд заасан журмаар ял оногдуулахаар хууль тогтоогч хуульчилсан билээ.
- Шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан ялаас эдлээгүй үлдсэн ялыг нэмж нэгтгэнэ гэдгийг хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнсэн хянан харгалзсан хугацаанд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийг санаатай үйлдсэн бол тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, тэнсэн хянан харгалзсан хугацааг бус хорих ял оногдуулсан хугацааг нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялын хэмжээг тогтооно гэж ойлговол зохино.