Тогтоол №4639

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Эрүүгийн хуулийн холбогдох зүйл хэсгүүдээр зүйлчлэгдсэн хэргүүдэд холбогдох гурван этгээдийн давж заалдах гомдлуудыг хянан хэлэлцсэн. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх гурван этгээдийг бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж, заналхийлж дээрэмдсэн, хуурамч мөнгөн тэмдэгт үйлдсэн, залилсан гэмт хэргүүдэд бүлэглэн үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, хуулийн дагуу ял оногдуулж, өмнөх ялтай нэмж нэгтгэн шийтгэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгчид болон тэдний өмгөөлөгчид хэргийн зүйлчлэлийг хөнгөрүүлэх, оролцоог нарийвчлан тогтоолгүй ял оногдуулсан, хуулийг буруу хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүх нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан, тухайлбал, харилцан эсрэг сонирхолтой этгээдүүд байхад нэг талыг нь өмгөөлөгчгүй оролцуулсан, урьдчилсан хэлэлцүүлгийн товыг мэдэгдээгүй зэргийг тогтоож, шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгон хэргийг урьдчилсан хэлэлцүүлэгт буцаахаар шийдвэрлэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: О.Э нь ганцаараа иргэн Л.Н-ын хаваржааны байшинд хууль бусаар нэвтрэн 2,400,000 төгрөгийн үнэ бүхий эмээл хулгайлсан, мөн О.Э, Б.А, Э.Ц нар бүлэглэн иргэн С.Б-ийн өвөлжөөний байшингаас 417,000 төгрөгийн үнэ бүхий зүйлс, Ц.Б-ын өвөлжөөний амбаараас 2,627,500 төгрөгийн үнэ бүхий эд зүйлс, Л.Ц-ын зуслангийн гэрээс ээмэг, бөгж, бүс зэргийг хулгайлсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор П.Шижиртуяа нь давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн тул магадлалыг хүчингүй болгохыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч Б.А-ийн өмгөөлөгч М.Даваасүрэн, шүүгдэгч Э.Ц-ын өмгөөлөгч Э.Цэнгүүн нар давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг Эрүүгийн хуулийг ноцтой зөрчсөн гэж үзэн хүчингүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-06, **Дугаар**: 154 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч О.Э-г дангаараа болон Б.А, Э.Ц нартай бүлэглэн орон байранд хууль бусаар нэвтэрч, бусдын эд хөрөнгийг хулгайлах, шүүгдэгч Б.А, Э.Ц нарыг О.Э-тай бүлэглэн орон байранд нэвтэрч, бусдын эд хөрөнгийг хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон. О.Э-д 2 жил 3 сар, Э.Ц, Б.А нарт тус бүр 2 жил хорих ял оногдуулж, О.Э-гийн ялыг нээлттэй хорих байгууллагад, Э.Ц, Б.А нарын ялыг тус бүр 1 жилийн хугацаагаар тэнсэж хянан харгалзсан. - **Үндэслэл**: 2002 оны Эрүүгийн хуулийн 145.2-т заасныг 2015 оны Эрүүгийн хуулийн 1.9-р зүйлд заасныг журамлан хэрэглэсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-17, **Дугаар**: 42 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч О.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг өөрчлөх. - **Шийдвэр**: Шийтгэх тогтоолын 6 дахь заалтыг "шүүгдэгч О.Э-гаас 862,500 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Ц.Б, 139,200 төгрөгийг гаргуулж хохирогч С.Б, 54,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Л.Ц тус тус олгосугай", 10 дахь заалтыг "Шүүгдэгч Э.Ц, Б.А нарыг энэ өдрөөс эхлэн цагдан хорьж, шүүгдэгч Э.Ц-ыг эрэн сурвалжилж цагдан хорихыг Цагдаагийн байгууллагад даалгасугай" гэж тус тус нэмэлт оруулж, шийтгэх тогтоолын 10 дахь заалтыг хүчингүй болгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. Шүүгдэгч О.Э-ийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.6-р зүйл, 39.9 дүгээр зүйлийн 1.4-т заасныг зөрчсөн гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-11-09, **Дугаар**: Нэгдсэн дугаар байхгүй. - **Гомдлол гаргагч**: Прокурор П.Шижиртуяа, шүүгдэгч Б.А-ийн өмгөөлөгч М.Даваасүрэн, шүүгдэгч Э.Ц-ын өмгөөлөгч Э.Цэнгүүн - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны журмаар дахин хянан хэлэлцүүлэхээр Булган аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Прокурорын 2019 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 5/13 дугаар тогтоолоор хэрэгсэхгүй болгосон үйлдлийг яллах дүгнэлтэд дахин оруулж, анхан шатны шүүх үүнд дүгнэлт хийлгүй ял шийтгэсэн нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.5.1.4-т заасныг ноцтой зөрчсөн. - Давж заалдах шатны шүүх энэхүү зөрчлийг залруулалгүй, мөн хохирол учруулсан үйлдлийн талаар дүгнэлт хийлгүй орхигдуулсан нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1.3, 39.8.1.6-г зөрчсөн. - Шүүгдэгч О.Э нь хянан харгалзах хугацаанд санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн байхад анхан шатны шүүх өмнөх ял шийтгэлийн талаар дүгнэлт хийлгүй, "анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн" гэсэн үндэслэлгүй дүгнэлт хийж, давж заалдах шатны шүүх үүнийг залруулаагүй. - Анхан шатны шүүх гэмт хэрэг үйлдэгдэх үед дагаж мөрдөж байсан, хөнгөн ялтай хуулийг хэрэглэхдээ 2015 оны Эрүүгийн хуулийн 1.9-р зүйлийг журамласан нь хууль хэрэглээний оновчгүй шийдэл болсон. Учир нь 2015 оны Эрүүгийн хуулиар 2002 оны Эрүүгийн хуулийн 145.2-т заасан гэмт хэргийг эрүүгүйжүүлээгүй, ялыг хөнгөрүүлээгүй тул 1.9-р зүйлийг хэрэглэх шаардлагагүй. - Хяналтын шатны шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.5.1-д зааснаар ял оногдуулах асуудлыг урьдчилан шийдвэрлэх эрхгүй тул прокурор болон өмгөөлөгчдийн гомдлыг хэлэлцээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хэд хэдэн удаагийн дээрэм, хулгайн хэргээр яллагдагдсан иргэдийн хэргийг хянан хэлэлцсэн. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүхээс гурван шүүгдэгчийг бүлэглэн, давтан үйлдлээр бусдын эд хөрөнгийг дээрэмдсэн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан хорих ял оногдуулсан. Мөн өршөөл үзүүлэх тухай хуулийг хэрэглэж, нэг шүүгдэгчийн ялыг хөнгөлсөн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгчид болон тэдний өмгөөлөгч нар анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Гомдолд мөрдөн байцаалтын явцад эрүү шүүлт, албадлагаар худал мэдүүлэг авсан, хэргийг буруу шийдвэрлэсэн, хууль хэрэглээнд алдаа гарсан зэрэг үндэслэлүүдийг дурдсан. Улсын яллагч нь нэг шүүгдэгчийн үйлдсэн гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнийг бүрэн дүгнэлт хийлгүй орхигдуулсан үндэслэлээр эсэргүүцэл гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангаагүй гэж дүгнэн, улсын яллагчийн эсэргүүцлийг хангаж, хэргийг анхан шатны шүүхэд дахин хэлэлцүүлэхээр буцаахаар тогтоожээ. Шүүгдэгчдийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хууль бусаар эд хөрөнгө хулгайлах гэмт хэрэгт холбогдсон гурван этгээдтэй холбоотой хэргийг анхан шатны шүүх шийдвэрлэсэн. АНХАН ШАТ: Гэм буруутайд тооцож, хулгайн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон. Хуулийн зүйл заалтыг хэрэглэн ял шийтгэж, хууль бусаар олсон хөрөнгийг улсын орлого болгож, зарим эд зүйлийг хураан авч, шүүгдэгчдийн таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилсөн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Прокурор болон шүүгдэгч нар анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Анхан шатны шүүхээс Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн шаардлагыг хангаагүй, хэд хэдэн алдаа гаргасныг тогтоов. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр буцаалаа. Шүүгдэгчдэд авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үлдээлээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ч.******* Зүүнбүрэн сумын газрын даамлаар ажиллаж байхдаа Хушаат сумын нутаг дэвсгэрээс хадлан хадуулах зөвшөөрөл олгож, Д.*******аас 500,000 төгрөгийн хахууль авсан. Д.******* нь Ч.*******д хахууль өгсөн. Б.******* Хушаат сумын газрын даамлаар ажиллаж байхдаа Д.******* болон хамтран ажилласан хүмүүсийн 500 боодол өвсийг хураан авч, борлуулж хувьдаа ашигласан. - **Нэхэмжлэгч**: Сэлэнгэ аймгийн Прокурорын газар Ч.*******ыг Эрүүгийн хуулийн 22.4.3, Б.*******ыг 22.1.1, Д.*******ыг 22.5.1-ээр яллах дүгнэлт үйлдсэн. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч Д.******* болон түүний өмгөөлөгчид шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг прокурорт буцаахыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-04-20, **Дугаар**: 59 - **Шийдвэр**: Ч.*******, Б.*******, Д.******* нарыг гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жил хасаж, Ч.*******, Д.******* нарт 6 сар, Б.*******д 1 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнссэн. Б.*******г 3,000,000 төгрөгийг Байгаль орчин, уур амьсгалын санд төлөхийг даалгасан. - **Үндэслэл**: Ч.******* нь Эрүүгийн хуулийн 22.4.3, Б.******* нь 22.1.1, Д.******* нь 22.5.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-06-22, **Дугаар**: 210/МА2025/00ХХХ - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Д.******* болон түүний өмгөөлөгчид - **Гомдлолын шалтгаан**: Д.******* өвс бэлтгэх, борлуулах үйл ажиллагаанд оролцоогүй, өмнөх шүүхийн шийдвэрүүдэд гэм буруутай гэж дүгнэгдээгүй, нотлох баримтад тулгуурлаагүй дүгнэлт хийсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын 1, 2, 4, 6 дугаар заалтуудад өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. Д.******* болон түүний өмгөөлөгчийн давж заалдах гомдлыг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Б.*******ийн албан тушаалаа урвуулан ашиглаж өвс хураан авсан үйлдэл нь гэрчүүдийн мэдүүлэг, бичгийн нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. - Ч.*******, Д.******* нарын хахууль авах, өгөх гэх үйлдлүүд нь нотлогдоогүй, харин Ч.******* нь өөрт олгогдоогүй бүрэн эрхийг хэрэгжүүлж, бусдад хохирол учруулсан нь тогтоогдсон. - Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.15.2-т зааснаар гэм буруутай эсэхэд эргэлзээ гарвал сэжигтэн, яллагдагч, шүүгдэгчид ашигтайгаар шийдвэрлэх ёстой. - Иймд Д.*******т холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, Ч.*******ийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 22.11.1 (Дураараа аашлах) болгон өөрчилж, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 1 жил 6 сараар хасаж, 6 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнссэн. - Б.*******ийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-ээр гэм буруутайд тооцсон хэвээр үлдээж, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жил хасаж, 1 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнссэн. - Тэнссэн хугацаанд хяналт тавьж, Б.*******т 3,000,000 төгрөгийг төлөх үүрэг хүлээлгэсэн. - Иргэний хариуцагч Н.*******ийн 2,700,000 төгрөгийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.