Баян-Өлгий аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны оролцогчийг иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоох болон хохирогчийн эрхийг хамгаалах тухайн этгээдийг иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоох нь хууль зүйн үндэслэлтэй эсэх тухай маргаан. Замын хөдөлгөөний осол гарч, хүн амь нас болон эрүүл мэндэд хохирол учруулсан хэрэгт анхан шатны шүүх мөрдөн шалгах ажиллагааг нэмж хийлгэхээр прокурорт буцаахдаа хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийг иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоож, мөн хохирогч хүнээс дахин мэдүүлэг авахыг даалгасан нь яллагдагчийн өмгөөлөгчийн зүгээс эрх зүйн үндэслэлгүй гэж үзэн давж заалдах гомдол гаргасан байна.

Талуудын байр суурь

• Яллагдагчийн өмгөөлөгч: Хохирогчийн төлөөлөгчийг иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоох нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 8.2 дугаар зүйлд заасан хохирогчийн эрхийг зөрчсөн бөгөөд мөн маргаагүй асуудлаар хохирогч хүнээс дахин мэдүүлэг авах нь хууль бус гэж үзэж байна.
• Прокурор: Шүүгчийн захирамж нь хууль зүйн үндэслэлтэй бөгөөд хохирлыг тодорхойлохын тулд шинжээч томилох, иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоох нь шаардлагатай гэж үзэж байна.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх хэргийг нэмэлт ажиллагаа хийлгэхээр прокурорт буцаасан захирамж гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн захирамжийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь амь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч нь хохирогчийн эрхийг эдлэхээс гадна гэмт хэргийн улмаас учирсан эд хөрөнгийн болон эд хөрөнгийн бус хохирлыг нөхөн төлүүлэх хүсэлт гаргах эрхтэй тул түүнийг иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоох нь хууль зүйн үндэслэлтэй юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч нь гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх хүсэлт гаргах эрхтэй тул түүнийг иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоож, мөрдөн шалгах ажиллагаанд оролцуулах нь хууль ёсны зарчим юм (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 8.2, 8.5).
• Хохирогч хүнээс хохирол, төлбөрийн талаар дахин тодруулж мэдүүлэг авах нь хэргийг түргэн шуурхай явуулах зарчмыг зөрчөөгүй, учир нь шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлгийн шатанд мэдүүлэг өгсөн баримтууд болон иргэний нэхэмжлэл дэх мэдээллүүд хоорондоо зөрүүтэй байж болзошгүй баримт байсан тул мөрдөн шалгах ажиллагааг нэмж хийлгэх шаардлагатай.
• Иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоогдсон этгээд нь эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны аль ч үе шатанд өөрийн эрх, ашиг сонирхлоо хамгаалах тухай хүсэлтийг гаргах эрхтэй (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль).