Баян-Өлгий аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Замын хөдөлгөөний осол гаргасан хэргийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд техникийн шинжээч томилох шаардлагатай эсэх болон мөрдөгчийн магадлагааг хууль ёсны дагуу гүйцэтгэсэн эсэх тухай эрх зүйн маргаан үүсэв. Жолооч тээврийн хэрэгслээр явган зорчигчийг мөргөж, хохирогч амь насыг нь эрсдүүлсэн хэрэгт мөрдөгч нь жолооч болон явган зорчигчийн гэм бурууг өөрөө магадлагаагаар дүгнэж, харин ослын нөхцөл байдал, хурд, харагдах орчны талаар тусгай мэдлэг шаардлагатай техникийн асуудлуудыг шинжээчээр тогтооогүй байсан тул хэргийг нэмэлт ажиллагаа хийлгэхээр прокурорт буцаах асуудал гарсан.

Талуудын байр суурь

• Яллагдагч: Мөрдөгчийн гаргасан магадлагаа нь хэрэгт ач холбогдол бүхий техникийн нөхцөл байдлыг (хурд, зогсох боломж, харагдах орчин) тодорхойлоогүй тул шинжээч томилох шаардлагатай гэж үзэв.
• Прокурор: Мөрдөгч нь хуульд заасан шинжээчийн эрх эдэлж, үүрэг хүлээхгүйгээр (Эрх зүйн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 10.11) өөрөө магадлагаа гаргаж, хууль тайлбарлах чиг үүргийг хэтэрсэн тул хэргийг нэмэлт ажиллагаа хийлгэх шаардлагатай гэж үзэв.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх хэргийг нэмэлт мөрдөн шалгах ажиллагаа хийлгэхээр прокурорт буцаах захирамж гаргасан бол давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн захирамжийг хүчингүй болгож, прокурорын эсэргүүцлийг хангав. Учир нь техникийн шинжээчийн дүгнэлт гаргуулах ажиллагааг шүүх хуралдааны үеэр нөхөн гүйцэтгэх боломжтой атлаа мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гүйцэтгэх ёстой ажиллагааг (шинжээч томилох, нотлох баримт цуглуулах) шүүх хуралдаанаар нөхөх боломжгүй тул хэргийг прокурорт буцаах үндэслэл хангаагүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Мөрдөгч нь хуульд заасан шинжээчийн үүргийг хүлээхгүйгээр өөрөө магадлагаа гаргаж, жолооч болон явган зорчигчийн гэм бурууг дүгнэсэн нь хууль тогтоомжийг тайлбарлах чиг үүрэг бус тул энэ нь эрх зүйн зөрчил болно (Эрх зүйн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 27.1).
• Замын хөдөлгөөний ослын нөхцөл байдал, тээврийн хэрэгслийн хурд, зогсоох боломж зэрэг тусгай мэдлэг шаардлагатай асуудлыг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад техникийн шинжээчээр тогтоох нь зайлшгүй шаардлагатай тул шүүх хуралдааны үеэр шинжээч томилж нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй мөрдөн шалгах ажиллагаанд хамаарна (Эрх зүйн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 34.16).
• Хэргийн нөхцөл байдлыг бүрэн гүйцэд, эргэлзээгүй тогтоож чадаагүй байх нь хэргийг прокурорт буцаах үндэслэл болох боловч энэ нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад шинжээчээр тогтоох ёстой ажиллагаа байсан тул шүүхийн захирамж үндэслэлгүй болно.