Тогтоол №15003

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хэд хэдэн хүн албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, төсвийн хөрөнгийг зориулалтын бусаар зарцуулсан, улмаар нийт мөнгөн хохирол учруулсан хэрэг. АНХАН ШАТ: Нэг шүүгдэгчийг албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жил хасч, 5 сая төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. Зарим шүүгдэгчийг цагаатгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Прокурор анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг үндэслэлгүй, хуулийн шаардлагад нийцээгүй гэж үзэн эсэргүүцсэн. Шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч нар хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан, гэмт хэргийн шинжгүй гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, прокурорын эсэргүүцлийг хангаж, шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгчийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. Учир нь, анхан шатны шүүх нь хэргийн бодит байдлыг нотлох баримтуудаар бүрэн тогтоогоогүй, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн, мөн Эрүүгийн хуулийг хэрэглэхдээ буруу тайлбарласан гэж үзсэн. Албан тушаалын гэмт хэрэг нь нийгмийн ашиг сонирхлыг зөрчиж, төрийн үйл ажиллагаанд хууль дээдлэх ёсыг гажуудуулдаг. Шүүгдэгч нар ажил үүргээ гүйцэтгээгүй, ажиллаагүй хүмүүсийг цалинжуулж, улмаар бусдад давуу байдал бий болгосон нь тогтоогдсон байхад анхан шатны шүүхээс гэм буруутай эсэхэд эргэлзээтэй гэсэн үндэслэлээр үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлгүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, эрх олгох журмыг зөрчин, нөхөн сэргээлтийн ажил гүйцэтгэх эрхгүй байгууллагад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт холбогдсон хүмүүсийн хэргийг хянан хэлэлцсэн. АНХАН ШАТ: Нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нэг шүүгдэгчийг 2 жил нийтийн албанд томилогдох эрхийг хасч, 5,400,000 төгрөгөөр торгож, нөгөө шүүгдэгчийг 2 жил нийтийн албанд томилогдох эрхийг хасаж, 2 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнсэж шийтгэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч шүүгдэгчид болон өмгөөлөгч нар нь яллах дүгнэлт бодит байдалтай нийцэхгүй, анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн. Анхан шатны шүүхээс шүүгдэгч нарт оногдуулсан ял шийтгэл нь хэргийн нөхцөл байдалд нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх шүүгдэгч нарыг гэм буруутайд тооцохдоо Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. Шүүгдэгч нь үйлдлээ гэмт хэрэг биш, хууль ёсны гэж маргаж байхад тэнсэж шийдвэрлэсэн нь хуулийг буруу хэрэглэсэнд тооцогдоно. Анхан шатны шүүх хэт хөнгөн ял оногдуулж байгаа нь Эрүүгийн хариуцлагын зорилготой нийцэхгүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Сумын төвийн шинэчлэл" төслийн хүрээнд ******* аймгийн суманд хийгдэх тохижилт, хашаажуулалтын ажлыг гүйцэтгээгүй атлаа хуурамч гүйцэтгэлийн баримт үйлдэж, улсын төсвөөс 279 сая төгрөгийн санхүүжилт авч хохирол учруулсан. Мөн шүүгдэгч******* нь автомашин, орон сууц худалдах нэрээр иргэдийг залилж их хэмжээний хохирол учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор (Улсад учруулсан 279 сая төгрөгийн хохирол болон иргэдэд учруулсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх нэхэмжлэл). - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч нар (Албан тушаалын байдлаа урвуулаагүй, хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан, гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй гэж маргасан). ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-10-22, **Дугаар**: 2021/ШЦТ/29 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч нарыг албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан болон залилах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, хорих болон торгох ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.2 (эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах), 17.3.2.2 (залилах). ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-02-08, **Дугаар**: 2022/ДШМ/03 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч нар болон тэдгээрийн өмгөөлөгчид. - **Гомдлолын шалтгаан**: Хэргийн зүйчлэл буруу, хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан, гэмт хэргийн шинжгүй гэх үндэслэлээр цагаатгуулах. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний болон найруулгын өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээв. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нийтийн албан тушаалтнууд ажил гүйцэтгээгүйг мэдсээр байж хуурамч гүйцэтгэлийн баримтад гарын үсэг зурж, санхүүжилтийг олгосон нь албан үүрэг, бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэргийн шинжийг хангасан. - Шүүгдэгч*******, ******* нар нь нийтийн албан тушаалтан биш боловч албан тушаалтны гэмт хэрэгт үйлдлээрээ санаатай нэгдэж, хамтран оролцсон тул Эрүүгийн хуулийн 3.7-д зааснаар хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй. - Эрүүгийн хуулийн 1.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан хөөн хэлэлцэх хугацааг тоолох журамд орсон өөрчлөлт нь процессын шинжтэй тул хууль хүчин төгөлдөр болсон үеэс дагаж мөрдөх нь хууль ёсны болон шударга ёсны зарчимд нийцнэ. - Шүүгдэгч нарын үйлдлийг зүйлчлэхдээ 2002 оны Эрүүгийн хуулиас 2015 оны шинэчлэн найруулсан Эрүүгийн хуульд шилжүүлэн хэрэглэхдээ шүүгдэгч бүрийн оролцоог нарийвчлан зааж зөвтгөв. - Засаг дарга нь "шууд гэрээ байгуулах" хуульд заасан нөхцөл бүрдээгүй байхад гэрээ байгуулсан нь Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийг зөрчсөн байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, улсын төсөвт их хэмжээний хохирол учруулсан гэх үндэслэлээр гурван этгээд холбогдсон эрүүгийн хэргийг хянан хэлэлцсэн. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүхээс яллах дүгнэлт болон гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын хэмжээ, шинж чанар тодорхойгүй, хууль ёсны үндэслэл бүхий байдлыг хангаагүй гэж үзэн хэргийг прокурорт буцааж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Прокурор анхан шатны шүүхийн шийдвэрт эсэргүүцэл бичиж, шүүгдэгч нарын үйлдлийг 2015 оны Эрүүгийн хуулиар зүйлчлэн шийдвэрлэх боломжтой гэж үзсэн. Шүүх хэргийг бүхэлд нь хянаад, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүхээс Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлийн 1.5-д заасан гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хэмжээг тогтоогоогүй, мөн 32.10 дугаар зүйлийн 4.1-д заасан яллагдагчийн үйлдсэн гэмт хэргийн шинжийг яллах дүгнэлтэд тодорхой тусгаагүй нь үндэслэл болсон. Шүүх нь хэргийн бодит байдлыг талуудын мэтгэлцээний үндсэн дээр тогтоох ёстой бөгөөд нотлох баримтыг тал бүрээс нь нягт нямбай үнэлэх үүрэгтэй. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль болон Векселийн тухай хуулийг хэрэглэхэд үүссэн маргааныг тодруулах шаардлагатай байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Сургуулийн захирал ******* нь нягтлан бодогч *******тэй бүлэглэн "Боловсролын чанарын шинэчлэл" төслийн 30.7 сая төгрөгийг авахын тулд хуурамч компани, баримт ашиглан 26.1 сая төгрөгийг хувьдаа завшиж, бусдад давуу байдал олгосон. Мөн сургуулийн үндсэн хөрөнгөд байсан хуучин цахилгаан зуухыг цэцэрлэгийн эрхлэгч *******тай тохиролцон цэцэрлэгт 1.5 сая төгрөгөөр худалдаж, мөнгийг бэлнээр авч зориулалт бусаар зарцуулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор (Шүүгдэгч нарыг албан тушаалын байдлаа урвуулсан, төсвийн хөрөнгийг зориулалт бусаар зарцуулсан гэж ялласан). - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч нар (Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрөхгүй, хувийн ашиг олоогүй, сургуулийн ажилд зарцуулсан гэж маргасан). ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-02-16, **Дугаар**: 2022/ШЦТ/65 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч нарыг гэм буруутайд тооцож, *******т 2 жил, *******, ******* нарт тус бүр 1 жил зорчих эрх хязгаарлах болон нийтийн албанд ажиллах эрх хасах ял оноосон. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.1 (Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах), 22.8.1.1 (Төсвийн хөрөнгийг зориулалтын бусаар зарцуулах). ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-04-21, **Дугаар**: 210/МА2022/019 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч *******, ******* болон өмгөөлөгч. - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэг үйлдлийг хоёр өөр зүйл ангиар давхардуулж зүйлчилсэн, хэргийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй гэж маргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, *******ийн зарим үйлдлийг нэгтгэн зүйлчилж, ялыг хөнгөрүүлсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Сургуулийн захирал *******ийн сургуулийн зуухыг цэцэрлэгт зарж, мөнгийг бэлнээр авч зарцуулсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 22.8 (Төсвийн хөрөнгө) биш, 22.1 (Албан тушаалын байдлаа урвуулах) гэмт хэргийн шинжид илүү нийцэж байна. - Дээрх үйлдлүүд нь өөр өөр цаг хугацаанд гарсан ч нэг төрлийн гэмт хэргийн шинжийг хангаж байх тул Эрүүгийн хуулийн 2.2.3-т зааснаар "үргэлжилсэн нэг гэмт хэрэг" гэж нэгтгэн зүйлчлэх нь зүйтэй. - Цэцэрлэгийн эрхлэгч ******* нь шинэ зуух авах төсвөөр хуучин зуух авч, нийлүүлэгч компанид үнийн зөрүү 2.1 сая төгрөгийн давуу байдал олгосон нь гэрчийн мэдүүлэг, аудитын дүгнэлтээр тогтоогдсон. - Шүүгдэгч *******ийн ялыг нэгтгэн зүйлчилсэнтэй холбоотойгоор зорчих эрх хязгаарлах ялыг 1 жил болгон хөнгөрүүлж, бусад шүүгдэгч нарын ялыг хэвээр үлдээв.