Тогтоол №10829

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хэд хэдэн хүний эд хөрөнгийг хулгайлсан гэмт хэрэгт холбогдсон этгээдүүдийн хэргийг хянан хэлэлцсэн. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгч О.Э, Б.А, Э.Ц нарыг бүлэглэн орон байранд хууль бусаар нэвтэрч, бусдын эд хөрөнгийг хулгайлсан гэм буруутайд тооцсон. О.Э-г 2 жил 3 сар, Б.А, Э.Ц нарыг тус бүр 2 жилийн хорих ялаар шийтгэж, учирсан хохирлыг барагдуулахыг даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч Э.Ц, Б.А болон тэдний өмгөөлөгчид ял хөнгөлөх, тэнсэхийг хүссэн. Шүүх хэргийг бүхэлд нь хянаад, анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол болон түүнийг хэрэгсэхгүй болгож, хэргийг прокурорт буцаахаар шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан тээврийн хэрэгслийг Эрүүгийн хуулийн дагуу хурааж авах, эд хөрөнгө хураах ялаас гадуур заавал хураах заалтыг мөрдөн байцаалт, прокурорын шатанд хангаагүй, анхан шатны шүүх хууль хэрэглээгүй, хуульд заасан хэм хэмжээг зөрчсөн гэж үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Е.М, З.А нар нь Х.Эркбулантай бүлэглэн, машин ашиглан 2017 оны 07-р сараас 09-р сарын хооронд Төв аймгийн Эрдэнэ, Баян, Сэргэлэн сумдын нутагт байрлах 16 өвөлжөөний байшин, амбаар, агуулах, гражийн цоожийг эвдэн нэвтэрч, хөнгөн цагаан сав, мотоциклийн эд анги, гүний худгийн насос, зурагт зэрэг эд хөрөнгийг хулгайлж, нийт 5,300,000 төгрөгийн хохирол учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Төв аймгийн Прокурорын газар, Е.М, З.А нарыг Эрүүгийн хуулийн 17.1.2.1, 17.1.2.4-т зааснаар зүйлчлэн яллах. - **Хариуцагч**: Е.М, З.А нар, өмгөөлөгчдөөрөө дамжуулан ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-06-22, **Дугаар**: 171 - **Шийдвэр**: Е.М, З.А нарыг бүлэглэн, машин ашиглан, орон байранд нэвтэрч хулгай хийсэн гэм буруутайд тооцон, Е.М-д 2 жил 2 сар, З.А-д 2 жил 1 сарын хорих ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 17.1.2.1, 17.1.2.4-т зааснаар гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хохирлын хэмжээ, хувийн байдлыг харгалзан ял оногдуулсан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-08-27, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Е.М-н өмгөөлөгч Ц.Раашзэвэг, шүүгдэгч З.А. - **Гомдлолын шалтгаан**: Е.М хохирлоо бүрэн төлсөн тул ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн, З.А хийсэн хэрэгтээ харамсаж, хохирлыг барагдуулсан тул ялыг хөнгөрүүлэхийг хүссэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд өөрчлөлт оруулж, Е.М-ийн ялыг хөнгөрүүлж, З.А-ийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянаж, нотлох баримтуудыг хангалттай шалгаж, оролцогчийн эрхийг зөрчөөгүй гэж дүгнэсэн. - Шүүгдэгч Е.М-ийн хувьд анхан шатны шүүхээр тогтоогдсон 1,683,661 төгрөгийн хохирлыг бүрэн төлсөн болох нь баримтаар нотлогдсон тул Эрүүгийн хуулийн 6.7.1.3-т заасныг журамлан ялыг хөнгөрүүлэх үндэслэлтэй гэж үзсэн. - Шүүгдэгч З.А-ийн хувьд ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. - Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7.1-т заасан "бүлэглэн гүйцэтгэх" гэсэн заалтыг журамлаагүй нь хууль буруу хэрэглэсэн алдаа болсон. - Төв аймгийн Баян сумын Засаг даргын тамгын газрын гүний худгийн насосны хохирлыг иргэн Т.Ганцэцэгт олгохоор шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй бөгөөд хохирлыг Засаг даргын тамгын газарт олгохоор өөрчилсөн. - Гэмт хэргийн ангиллыг "хөнгөн гэмт хэрэг" гэж дүгнэсэн нь буруу бөгөөд Эрүүгийн хуулийн 2.6.1-т заасан "хүнд гэмт хэрэг" байх ёстой. - Иймд Е.М-д оногдуулсан 2 жил 2 сарын хорих ялыг Эрүүгийн хуулийн 6.7.1.3, 3.7.1-т заасныг журамлан 1 жил 1 сарын хорих ял болгон хөнгөрүүлж, З.А-д оногдуулсан 2 жил 1 сарын хорих ялыг Эрүүгийн хуулийн 3.7.1-т заасныг журамлан хэвээр үлдээсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч О.Э нь ганцаараа иргэн Л.Н-ийн хаваржаанаас эмээл хулгайлж, дараа нь шүүгдэгч О.Э, Б.А, Э.Ц нар бүлэглэн С.Б, Ц.Б, Л.Ц нарын орон байранд хууль бусаар нэвтэрч, эд зүйлс хулгайлсан. - **Нэхэмжлэгч**: Булган аймгийн Прокурорын газар - **Хариуцагч**: О.Э, Б.А, Э.Ц ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - О.Э нь 2017 оны 5-р сарын 27-ноос 6-р сарын 8-ны хооронд Л.Н-ийн хаваржааны байшингаас 2,400,000 төгрөгийн үнэ бүхий 8 завхай мөнгөн тоногтой эмээл хулгайлсан. - О.Э, Б.А, Э.Ц нар нь бүлэглэн С.Б-ийн өвөлжөөний байшингаас 417,000 төгрөгийн үнэ бүхий зүйлс, Ц.Б-ийн өвөлжөөний амбаараас 2,627,500 төгрөгийн үнэ бүхий эд зүйлс, Л.Ц-ийн зуслангийн гэрээс монетан ээмэг, бөгж, эмэгтэй, эрэгтэй мөнгөн бүс хулгайлсан. - Шүүгдэгч нар мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн мэдүүлгээ үнэн зөв хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн. - Хохирогч, гэрч нарын мэдүүлэг, хэрэг учралын газар үзлэгийн тэмдэглэл, эд мөрийн баримт хураан авсан тэмдэглэл, үнэлгээ зэрэг бичгийн нотлох баримтууд. - Э.Ц нь гэмт хэрэг үйлдэхээс өмнө урьдчилан тохиролцоогүй боловч, хэрэг үйлдэх явцад санаатай оролцсон нь тогтоогдсон. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-02-13, **Дугаар**: 163/2019/0233/Э - Шүүгдэгч О.Э, Б.А, Э.Ц нарыг 2002 оны Эрүүгийн хуулийн 145.2-т зааснаар гэм буруутайд тооцсон. - О.Э-г 2 жил 3 сар, Э.Ц, Б.А нарыг тус бүр 2 жилийн хорих ялаар шийтгэж, нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтоосон. - О.Э-ийн цагдан хоригдсон 287 хоногийг эдлэх ялд нь оруулан тооцсон. - Хохирогч Л.Н-д О.Э-ээс 2,400,000 төгрөг, Ц.Б-д О.Э, Э.Ц, Б.А нараас тус бүр 862,500 төгрөг, С.Б-д тус бүр 139,200 төгрөг, Л.Ц-д тус бүр 54,000 төгрөгийг гаргуулж олгохоор шийдвэрлэсэн. - Эд мөрийн баримтаар хураагдсан хазаар, эмэгтэй хүний ширэн бүсийг эзэмшигч нарт буцаан олгохоор шийдсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүгдэгч О.Э нь ганцаараа, мөн Б.А, Э.Ц нартай бүлэглэн бусдын орон байранд хууль бусаар нэвтэрч, эд хөрөнгө хулгайлсан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангасан. - 2015 оны Эрүүгийн хуулиар "ялтай байдал" гэх ойлголтыг халсан тул О.Э-г анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлтэй. - Шүүгдэгч Э.Ц нь гэмт хэрэг хамтран үйлдэх талаар урьдчилан тохиролцоогүй боловч, хэрэг үйлдэх явцад санаатай оролцсон нь нотлогдсон тул хулгайн гэмт хэрэгт бүлэглэн оролцсон гэж үзсэн. - Эрүүгийн хуулийн 6.5.1.4-т зааснаар гэмт хэрэг гарахад тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэнийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцсон. - Иргэний хуулийн 497.1, 510.1-д зааснаар хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хэд хэдэн этгээд бүлэглэн зохион байгуулалттайгаар орон байранд нэвтэрч, эд хөрөнгө хулгайлсан гэмт хэрэг үйлдсэн. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгчдийг бусдын эд хөрөнгийг хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн холбогдох зүйл хэсгүүдээр хорих ял шийтгэсэн. Тэдний урьд авсан хорих ялууд болон хулгайлсан эд зүйлийн үнэлгээ, учруулсан хохирлын хэмжээг харгалзан ял шийтгэл оногдуулж, иргэний нэхэмжлэлүүдийг хангасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч нар анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Гомдолд ялыг хөнгөрүүлэх, зарим үйлдлийг өөрчлөн зүйлчлэх, ял шийтгэлийг хөнгөвчлөх зэрэг үндэслэлүүдийг дурдсан. Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзэж, зарим зүйлчлэл, ял шийтгэлд өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь нотлох баримтуудтай нийцсэн болохыг тогтоосон. Гэвч шүүгдэгч Э.Ч-т холбогдох хэргийн зүйлчлэлийг 2002 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 145 дугаар зүйлийн 145.2 дахь хэсэгт зааснаар өөрчлөн зүйлчилж, ял шийтгэлийг нь тодорхой болгосон. Мөн шүүгдэгч Д.Х-ийн өмнөх ялуудыг нэмж нэгтгэн нийт ялын хэмжээг тогтоосон. Тэнссэн ялтанд хяналт тавих байгууллагыг өөрчилсөн. Шүүгдэгч Н.С-ийн давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Шүүгдэгч Ц.Э, О.Э нар нь бүлэглэн болон дангаараа иргэдийн орон байр, дэлгүүрт нэвтэрч эд зүйлс, мал хулгайлсан гэмт хэрэгт холбогдсон. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүхээс Ц.Э-г хэд хэдэн удаагийн хулгайн гэмт хэрэг үйлдсэнд тооцож 8 жилийн хорих ялаар, О.Э-г хулгайн болон мал хулгайлсан гэмт хэрэгт тооцож нийт 6 жил 10 сар 21 хоногийн хорих ялаар шийтгэж, учирсан хохирлыг гаргуулж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч О.Э давж заалдах гомдол гаргаж, өөрийгөө гэм буруутайд тооцсон болон ял оногдуулсан байдлыг эсэргүүцсэн. Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянаад, анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүгдэгч О.Э-д холбогдох хэргүүдийг өмнө нь ял шийтгүүлээгүй байхад нь үйлдсэн гэмт хэргүүдтэй нэгтгэн анхан шатны шүүх ял нэгтгэсэн нь Эрүүгийн хуулийн 6.9 дүгээр зүйлийг буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн. Мөн хэд хэдэн удаагийн хулгайн үйлдлийг тусад нь зүйлчилж ял оногдуулсан нь Эрүүгийн хуулийн 2.2 дугаар зүйлийн 3-т заасан үргэлжилсэн гэмт хэрэг үйлдсэн тооцох зарчимд нийцээгүй гэж дүгнэсэн. Улмаар анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаахаар шийдвэрлэсэн.