Тогтоол №2875·Эрүү · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: О.О-, Г.Л- нар нь бусадтай бүлэглэн С.Э-ын 1 адууг хулгайлсан гэх хэрэгт холбогджээ.
- **Нэхэмжлэгч**: О.О-ын өмгөөлөгч Р.Атарцэцэг нь давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, магадлал хууль зүйн үндэслэлгүй тул шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, магадлалыг хүчингүй болгохыг хүссэн.
- **Хариуцагч**: Прокурор Т.Мөнхбаяр нь давж заалдах шатны шүүх хуулийн зүйл, хэсэг, заалтыг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн тул магадлалыг бүхэлд нь хүчингүй болгуулж, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхийг хүссэн.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2020-10-01, **Дугаар**: 189
- **Шийдвэр**: О.О-, Г.Л- нарыг мал хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, тус бүр 1 жилийн хугацаагаар тэнсэж шийдвэрлэсэн.
- **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 7.1, 17.12.1.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2020-11-17, **Дугаар**: 70
- **Гомдлол гаргагч**: Прокурор
- **Гомдлолын шалтгаан**: Прокурорын эсэргүүцлээр анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож хэргийг прокурорт буцаахыг хүссэн.
- **Шийдвэр**: Шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг прокурорт буцааж, таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсэн.
- **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 1.8, 1.9 дүгээр зүйл болон гэмт хэрэгт оролцсон нэг этгээдийн үйлдлийг дүгнээгүй гэсэн үндэслэл.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2021-02-16, **Дугаар**: -
- **Гомдлол гаргагч**: О.О-ын өмгөөлөгч Р.Атарцэцэг болон прокурор Т.Мөнхбаяр
- **Гомдлолын шалтгаан**: Өмгөөлөгч нь давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн тул шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, магадлалыг хүчингүй болгохыг хүссэн. Прокурор нь давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн тул магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхийг хүссэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, прокурорын эсэргүүцлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Анхан шатны шүүхийн дүгнэлт хэргийн жинхэнэ байдалд нийцсэн, хууль зүйн үндэслэлтэй байна.
- Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй.
- Анхан шатны шүүх гэмт хэрэгт хамтран оролцсон нэг хүн нас барсны улмаас түүний хувьд эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулж болохгүй нөхцөл байдал үүссэнийг харгалзан, шүүгдэгч О.О-, Г.Л- нарын гэм бурууг хянан хэлэлцэж, нотлох баримтуудыг үндэслэн хэргийн үйл баримтыг тогтоож, тэдгээрийн үйлдсэн хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн 17.12.1-д заасан гэмт хэргийн шинжид хамаарч байгааг зөв тайлбарлан зүйлчилсэн.
- Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн хэм хэмжээг зөв баримтлан, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэм буруугийн хэлбэр, хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, учирсан хохирол, хор уршгийн хэмжээ, шүүгдэгч нарын хувийн байдал, хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж, тэдэнд хорих ялыг оногдуулахгүйгээр тэнсэж шийдвэрлэсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй.
- Давж заалдах шатны шүүх Эрүүгийн хууль үйлчлэх цаг хугацааны зохицуулалт буюу гэмт хэргийг тухайн үед хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан хуулийн дагуу тодорхойлдог эрүүгийн эрх зүйн нийтээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн нийтлэг зарчмыг хангаагүй, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангид заасан хэм хэмжээний агуулгыг буруу тайлбарлаж, үндэслэлгүй дүгнэлт хийсэн.
- Эрүүгийн хуулийн 1.9 дүгээр зүйлд заасан "Хууль буцаан хэрэглэх" ойлголт нь 1.8 дугаар зүйлд заасан "Хууль үйлчлэх цаг хугацаа" гэсэн эрх зүйн нийтлэг хэм хэмжээнээс урган гарсан тусгай зохицуулалт бөгөөд гагцхүү шинээр батлагдсан хуулийн хэм хэмжээг өмнөх үйл баримтанд хэрэглэхтэй уялдан үүсдэг тул шүүх гэмт хэрэг үйлдэх үеийн хуулийг хэрэглэх үндэслэлийг тогтоохдоо "хууль буцаан хэрэглэж байгаа" гэсэн дүгнэлт хийж буй нь хууль хэрэглээний алдаа буюу Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн үндэслэлд тооцогдоно.
- Гэмт хэрэг, ял шийтгэлийг хуулиар тодорхойлж, хэрэглэх эрүүгийн эрх зүйн нийтлэг зарчим болон "Эрүүгийн хууль буцаан хэрэглэх" хэм хэмжээний ойлголт, агуулгыг хооронд нь хольж буруу тайлбарлан, шүүгдэгч нарыг гэмт хэрэг үйлдсэний дараа батлагдсан хуулийн "бүлэглэж үйлдсэн" гэх хүндрүүлэх шинжээр үйлдлийг зүйлчлэх эсэх талаар дүгнэлт хийлгэхээр шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгосон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр хууль зүйн үндэслэл бүхий болж чадаагүй.
- Шүүгдэгч нарыг гэмт хэрэг үйлдэх үед үйлчилж байсан Эрүүгийн хуульд зааснаар хорих ял оногдуулахгүйгээр тэнссэн тохиолдолд үүрэг хүлээлгэх, эрх хязгаарлах албадлагын арга хэмжээг оногдуулах нь заавал хэрэглэх хэм хэмжээ биш, харин шүүх сонгон оногдуулах боломжтой зохицуулалт байсан. Сүүлд батлагдсан хуулийн дагуу заавал хэрэгжих императив шинжтэй хэм хэмжээ болж батлагдсан тул албадлагын арга хэмжээ хэрэглээгүй гэсэн прокурорын эсэргүүцэл хууль зүйн үндэслэлгүй.
ХуульTech